سفر آیتالله محسن قمی و هیئت مجلس خبرگان به بغداد؛ بازتعریف رابطه در سایه تنشها
در ۲۵ اوت ۲۰۲۶، بغداد شاهد رویدادی دیپلماتیک و سیاسی مهم بود: ورود هیئتی از مجلس خبرگان رهبری ایران به رهبری آیتالله محسن قمی، معاون ارتباطات بینالملل دفتر مقام معظم رهبری و نماینده جدید وی در امور عراق . این سفر که با استقبال رهبران چارچوب هماهنگی و دیدار با نخستوزیر علی الزیدی همراه بود، در برههای حساس انجام شد که پرونده خلع سلاح گروههای مسلح و تنشهای اخیر بر سر بازداشتهای حشد الشعبی، فضای سیاسی عراق را تحت تأثیر قرار داده است .
حضور در اوج تنش؛ بازداشتهای حشد در صدر دستور کار
مهمترین محور گفتگوهای این سفر، همانطور که منابع آگاه فاش کردند، پرونده بازداشتهای اخیر در هیئت حشد الشعبی بود. بر اساس گزارشها، رهبران چارچوب هماهنگی در جلسهای که با حضور قمی و علی الزیدی برگزار شد، بر ناخرسندی خود از شیوه انجام این بازداشتها تأکید کرده و خواستار توقف رویههایی شدند که ممکن است به عنوان اقدامی تحریکآمیز تلقی شود . این جلسه که در خانه همام حمودی، رئیس مجلس اعلای اسلامی، برگزار شد، نشان از حساسیت بالای پرونده حشد و نفوذ مستقیم ایران در مدیریت بحرانهای داخلی عراق دارد.
معرفی «حلقه وصل» جدید و بازآرایی کانالهای ارتباط
یکی از ابعاد کلیدی این سفر، معرفی رسمی آیتالله محسن قمی به عنوان نماینده جدید رهبر ایران و تعیین همام حمودی به عنوان «حلقه وصل» میان تهران و بغداد بود . این اقدام را میتوان گامی برای بازآرایی ساختار ارتباطی ایران با بازیگران کلیدی عراق، به ویژه در شرایطی تفسیر کرد که تنشهای نظامی و فشارهای اقتصادی بر تهران افزایش یافته است. انتخاب حمودی، که ریاست مجلس اعلای اسلامی را بر عهده دارد، نشاندهنده تمایل ایران برای تعامل با نهادهای رسمی و شخصیتهای دارای نفوذ سیاسی در عراق است.
هیئتی با وزن سیاسی و جایگاه نهادی
حضور هیئتی از مجلس خبرگان رهبری در کنار قمی، به این سفر بار نهادی و تشریفاتی بالایی بخشیده است. مجلس خبرگان که عالیترین نهاد سیاسی و مذهبی ایران در امر انتخاب، نظارت و عزل رهبر است، اعزام هیئتی از اعضای خود به عراق را میتوان نشانهای از اهمیت فوقالعادهای دانست که تهران برای مدیریت بحران کنونی و حفظ متحدان خود در عراق قائل است. این اقدام فراتر از یک سفر کاری معمولی یا حضور در مراسم اربعین تدفین رهبری، بیانگر عزم ایران برای ایفای نقش مستقیم و تأثیرگذار در معادلات امنیتی و سیاسی عراق در آستانه ضربالاجل ۳۰ سپتامبر است.
تأخیر سفر؛ نشانهای از فشار بر ایران
منابع آگاه به این نکته اشاره کردهاند که «اوضاع امنیتی دشوار ایران در دوره اخیر» باعث تأخیر در این سفر شده است . این تأخیر میتواند نشاندهنده فشارهای نظامی و امنیتی بر تهران در خلال جنگ با آمریکا و اسرائیل باشد که انجام سفرهای دیپلماتیک سطح بالا را با مشکل مواجه کرده است. انجام این سفر در چنین شرایطی، نشاندهنده اولویت بالای پرونده عراق برای رهبری ایران است.
جمعبندی
سفر آیتالله محسن قمی و هیئت همراه، یک اقدام دیپلماتیک حسابشده از سوی ایران برای مدیریت بحرانهای فزاینده در عراق، به ویژه در پروندههای حساس حشد الشعبی و خلع سلاح است. این سفر با معرفی «حلقه وصل» جدید، تأکید بر نارضایتی از شیوه بازداشتها و حضور هیئتی از مجلس خبرگان، نشان از عزم تهران برای حفظ نفوذ خود و جلوگیری از هرگونه اقدام یکجانبه دولت الزیدی علیه متحدانش دارد. این تحولات در حالی رخ میدهد که عراق در آستانه تصمیمگیریهای سرنوشتسازی درباره آینده گروههای مسلح و روابط با واشنگتن و تهران قرار دارد و سفر قمی را میتوان آخرین تلاش ایران برای ترسیم خطوط قرمز خود در این معادله پیچیده ارزیابی کرد.
