عملیات صوله الفجر و تأثیر آن بر آينده ائتلافهای سودانی و سامرایی
مطالعات عراق
دستگيرىهای گسترده از سوى دولت زيدى به اتهام فساد اقتصادى اگرچه داراى ابعادى در زمينه سياست خارجى و اقتصادى بود اما از نظر معادلات سياست داخلى هم داراى نكات قابل توجهى بوده است زيرا بيشتر موارد دستگيرى مرتبط با ائتلاف بازسازى و توسعه به رهبرى سودانى و ائتلاف عزم به رهبرى سامرايى بودند. از همبن جهت اين سؤال ممكن است مطرح شود كه آينده اين دو ائتلاف در سايه چالشهای پيشآمده برای آنها به چه شکل خواهد بود؟ در ادامه اين يادداشت به بررسى پاسخ به اين پرسش خواهيم پرداخت.
براى پاسخ به اين پرسش در ابتدا شايسته است به يک موضوع مهم اشاره داشت و آن چيستى معيارهاى قدرت و تداوم يک جريان سياسى در بيت شيعى يا بيت سنى است. در خصوص بيت شيعى چهبسا ۴ عنصر داشتن جناح مسلح يا ارتباط با گروههای دارای جناح مسلح، داشتن توان مالى بسيار بالا، داشتن توان رسانهای بسيار بالا و نيز داراى مشروعيت يا ارتباطات خارجى از مهمترین معیارهای قدرت هستند. اما در بيت سنى از مهمترین معیارهای قدرت، داشتن امتداد و روابط قبيلهای، داشتن توان مالى بالا و نيز داشتن روابط يا مشروعيت خارجى از مهمترین عوامل قدرت یافتن یک جریان سیاسی در اين بيت است.
اما هنگامى كه به ماهيت ائتلافهای عزم و بازسازى و توسعه مىنگریم، به نظر مىرسد از چنين المانهایی بهطور کامل برخودار نبودهاند. در واقع ائتلاف بازسازى و توسعه بيشتر شبيه به مدل ائتلاف نصر به رهبرى حيدر العبادى در سال 2018 شكل گرفت. چنين ائتلافهایی به باور ناظران بيشتر متكى به امكانات دولتى هستند و در صورت عدم كسب يک نتيجه قاطع، احتمالا با از دست دادن دولت و امكانات آن با فروپاشى مواجه خواهند شد. کما اينكه ائتلاف تحت رهبرى سودانى هم مانند ائتلاف نصر پس از انتخابات با انشقاقهایی مواجه شد و از 46 عضو آن 22 عضو اين ائتلاف از آن جدا شده و ائتلاف البيان الوطنى را تشكيل دادند (منبع).كما اينكه در سال 2018 هم از 42 كرسى ائتلاف نصر، 18 كرسى آن شاهد چنين انشقاقى بود (منبع). همچنين ائتلاف بازسازى و توسعه از ميان معيارهاى بيان شده در خصوص بيت شيعى مىتوان گفت ۲ معيار توان رسانهای و توان مالى را داراست و چنين وضعيتى براى بقا در قدرت و رقابت بر سر زعامت در بيت شيعى كافى نيست.
ائتلاف عزم هم پس از آنكه خميس خنجر پس از انتخابات 2021 از اين ائتلاف خارج شده و به ائتلاف سياده پيوست، به باور برخى كارشناسان از جمله علل بقا و تداوم آن نياز بیت شیعی به وجود يک ضد نوعی برای ائتلاف تقدم در بيت سنى خصوصا در سال 2021 بود (منبع). كما اينكه از ميان معيارهاى بيانشده ائتلاف مثنى السامرايى صرفا داراى توان مالى است و امتداد عشيرهای یا ميزان روابط خارجى آن در مقايسه با ائتلاف تقدم در موضوع عشاير يا سياده در موضوع روابط خارجى چندان قوى نيست. اكنون هم كه حلبوسى خود با بخشى از بيت شيعى يعنى عصائب اهل حق داراى نوعى اتحاد سياسى نانوشته شده است، بخشى از بيت شيعى نياز براى سرمايهگذارى بر روى عزم براى ايجاد دوگانه با تقدم را نمىبیند.
بر اساس مطالب بيان شده و پس از ضربه انشقاقهای اخیر به ائتلاف بازسازى و توسعه و نيز ضربه عدم رأى اعتماد به وزيران پيشنهادى ائتلاف عزم و هماکنون ضربه دستگيرىها به هر دو ائتلاف، احتمال انشقاق و تضعيف جايگاه هر دو ائتلاف در كوتاهمدت و ميانمدت وجود دارد. در اين ميان مهمترین آزمون ائتلاف عزم حفظ وزارت برنامهریزی است زيرا احتمال ربوده شدن آن توسط ائتلاف تقدم وجود دارد. اما مهمترین آزمون ائتلاف بازسازى و توسعه انتخابات شوراهاى استانى و نتايج آن خواهد بود (البته اين آزمون شامل ائتلاف عزم هم مىشود). بنابراين در صورتىکه اين دو ائتلاف بتوانند نتايج قابل قبولى را در مقايسه با نتايج شوراىهای استانى در دوره پيشين و نيز وزن انتخاباتى خود در مجلس به دست آورند، مىتوان گفت بهرغم فشارها، توانستهاند توان سیاسی خود را تا حدى حفظ نمايند اما در صورت كسب نتايج ضعيف در اين انتخاب پيشرو يا از دست دادن وزارت برنامهریزی براى عزم، مىتوان گفت روند انحطاط قدرت و نفوذ عزم و بازسازى و توسعه در حال تداوم است.
