پایگاههای نظامی آمریکا در عراق – بخش اول: طبقهبندی پایگاهها از حیث مأموریت و اهمیت
۱. پیشینه تاریخی
پایگاههای نظامی آمریکا در عراق در پی دو مرحله اصلی شکل گرفتند:
-
اشغال ۲۰۰۳ تا ۲۰۱۱: پس از حمله سال ۲۰۰۳ و سقوط صدام حسین، ایالات متحده شبکه عظیمی متشکل از ۵۰۵ پایگاه، اردوگاه و سایت عملیاتی در سراسر عراق ایجاد کرد. در اوج این حضور، حدود ۱۷۰ هزار سرباز آمریکایی و ۱۳۵ هزار پیمانکار نظامی خصوصی در این کشور مستقر بودند.
-
بازگشت برای مبارزه با داعش (۲۰۱۴ به بعد): پس از خروج نیروها در سال ۲۰۱۱، تهاجم گروه تروریستی داعش موجب بازگشت ائتلاف بینالمللی به سرکردگی آمریکا به عراق شد. در این مرحله، نیروهای آمریکایی هم به برخی از پایگاههای پیشین بازگشتند و هم سایتهای جدیدی را دایر کردند.
۲. طبقهبندی پایگاهها (بر اساس مأموریت و اندازه)
پایگاههای آمریکایی در عراق عمدتاً موقت و بر اساس مأموریتهای مختلف طبقهبندی میشوند. مهمترین انواع آنها عبارتند از:
-
قاعده العملیات الأمامیه (FOB): پایگاههای نسبتاً بزرگی که مرکز عملیات در یک منطقه خاص هستند.
-
معسکر (Camp): پایگاههای بزرگ و دایمیتر که معمولاً نام خاص دارند (مانند “قاعده النصر”).
-
مرکز الدعم الناری (FB): پایگاههای کوچکتری که برای پشتیبانی آتش و توپخانه استفاده میشوند.
-
محطه الأمن المشترکه (JSS): سایتهای امنیتی که برای همکاری با نیروهای عراقی طراحی شدهاند.
۳. وضعیت کنونی و چشمانداز آینده
حضور نظامی آمریکا در عراق در سالهای اخیر دستخوش تغییرات اساسی شده است:
-
تحویل پایگاهها: در جریان خروج تدریجی نیروهای آمریکایی بین سالهای ۲۰۲۰ تا ۲۰۲۱، کنترل بسیاری از پایگاهها به نیروهای امنیتی عراق واگذار شد.
-
تمرکز بر مشاوره: مأموریت اصلی نیروهای باقیمانده آمریکا (حدود ۲۵۰۰ نفر) به تأمین مشاوره، آموزش و کمک به نیروهای عراقی در مبارزه با بقایای داعش تغییر یافته است.
-
آغاز مذاکرات برای خروج نهایی: در پی درخواست رسمی دولت عراق در ژانویه ۲۰۲۴ و در بافت تنشهای منطقهای، دو کشور وارد مذاکراتی شدهاند که هدف آن تعیین زمانبند پایانی برای مأموریت ائتلاف و خروج نیروهای باقیمانده است. این مذاکرات نقطه عطف مهمی در روابط دو کشور محسوب میشود.
۴. نتیجهگیری
پایگاههای نظامی آمریکا در عراق نمادی از یک حضور نظامی پیچیده و پرچالش هستند که ریشه در تحولات دو دهه گذشته این کشور دارد. از یک شبکه گسترده اشغالگرایانه تا یک نیروی کوچکتر متمرکز بر مبارزه با تروریسم، این پایگاهها همواره موضوعی حساس در روابط دو کشور بودهاند. اکنون با آغاز مذاکرات خروج، به نظر میرسد فصل جدیدی در تاریخ حضور نظامی خارجی در عراق در حال گشوده شدن است.
