آشنایی با نیروهای مسلح عراق – بخش اول: معرفی، ساختار فرماندهی و شاخههای اصلی ارتش عراق
نیروهای مسلح عراق (القوات المسلحة العراقية) نهاد رسمی و قانونی مسئول حفظ امنیت ملی، دفاع از تمامیت ارضی و حاکمیت جمهوری عراق است. این نیرو تحت نظر وزارت دفاع عراق (وزارة الدفاع العراقیة) اداره میشود و ستاد فرماندهی کل آن در منطقه کرادهٔ مرکز شهر بغداد قرار دارد.
بر اساس ماده ۷۸ قانون اساسی عراق، نخستوزیر به عنوان قائد عام القوات المسلحة (فرمانده کل نیروهای مسلح) عالیترین مقام اجرایی در زنجیره فرماندهی نظامی محسوب میشود. در حال حاضر (۲۰۲۶) محمد شیاع السودانی این مسئولیت را بر عهده دارد. رئیسجمهور، به نمایندگی از حاکمیت ملی، نقش تشریفاتی فرماندهی عالی را ایفا میکند. وزیر دفاع (ثابت محمد سعید العباسی) به عنوان بالاترین مقام اجرایی وزارتخانه، مسئول اداره، بودجه و برنامهریزی نیروها است. بالاترین مقام نظامی حرفهای نیز رئیس ستاد مشترک ارتش با عنوان فریق اول رکن عبدالأمیر رشید یارالله است که فرماندهی میدانی را از طریق قیادة العملیات المشترکة (فرماندهی عملیات مشترک) هدایت میکند.
نیروهای مسلح عراق از پنج شاخه اصلی تشکیل شده است:
۱. نیروی زمینی (القوة البریة): ستون فقرات ارتش با مسئولیت عملیاتهای زمینی، پدافند از مرزها و مقابله با تهدیدات تروریستی.
۲. نیروی هوایی (القوة الجویة): تأسیس شده در ۲۲ آوریل ۱۹۳۱، مسئول پشتیبانی هوایی از نیروهای زمینی، حملونقل نظامی و برتری هوایی.
۳. نیروی دریایی (القوة البحریة): تأسیس شده در ۱۹۳۷، مسئول حفاظت از آبهای سرزمینی، تأسیسات نفتی در خلیج فارس و تأمین امنیت خطوط ساحلی.
۴. طیران الجیش (هوانیروز): یگان پروازی با مأموریت پشتیبانی نزدیک هوایی، شناسایی و انتقال نیرو.
۵. الدفاع الجوی (پدافند هوایی): متولی یکپارچگی آسمان عراق و مقابله با هرگونه تهدید هوایی.
علاوه بر این شاخهها، نیروهای ویژه (العملیات الخاصة) به عنوان یگان نخبه و جهاز مبارزة الإرهاب (سازمان مبارزه با تروریسم) زیر نظر مستقیم نخستوزیر فعالیت میکنند. بر اساس قوانین مصوب پارلمان، الحشد الشعبی (بسیج مردمی) به عنوان یک هیئت مستقل ذیل فرماندهی کل و الپیشمرگه به عنوان نیروی رسمی منطقه کردستان در چارچوب نیروهای مسلح عراق تعریف شدهاند. بودجه دفاعی کشور بالغ بر ۷.۶ میلیارد دلار است و بر پایه ردهبندی موسسه Global Firepower در سال ۲۰۲۴، این نیرو در رتبه چهل و پنجم جهان قرار دارد.
