از «کنترل» به «نفوذ»؛ یک وب‌سایت بریتانیایی سناریوهای آمریکا در عراق پس از خروج نظامی را ترسیم می‌کند
وب‌سایت بریتانیایی «اویل‌پرایس» (OilPrice) در تحلیلی نوشت که ایالات متحده در عراق نفوذی بیش از آنچه تصور می‌کند دارد و تأکید کرد که با وجود خروج نظامی، این خروج باید به معنای گذار از «کنترل» به «نفوذ» باشد؛ به‌ویژه از طریق نظام دلاری، تحریم‌ها و سرمایه‌گذاری غربی. این گزارش هشدار داد که استفاده قهری از این ابزارها می‌تواند در نهایت نفوذ آمریکا را تضعیف کند.
به گزارش «مطالعات عراق»، این تحلیل که به تاریخ ۲۲ سپتامبر ۲۰۲۶ منتشر شده، بر این نکته استوار است که واشنگتن باید خروج نیروهایش تا ۳۰ سپتامبر را نه پایان رابطه با بغداد، بلکه فرصتی برای بازتعریف آن و حفظ نفوذ خود بداند. به نوشته این گزارش، واشنگتن ابزارهای مهم قدرت خود از جمله نظام مالی مبتنی بر دلار، تحریم‌ها، فروش تسلیحات دفاعی، همکاری اطلاعاتی، نفوذ دیپلماتیک، سرمایه‌گذاری، فناوری و دسترسی به بازارهای غربی را حفظ خواهد کرد.
پرسش اصلی که این تحلیل مطرح می‌کند این است که آیا واشنگتن از این ابزارها برای تأثیرگذاری بر انتخاب‌های عراق استفاده خواهد کرد یا اینکه می‌کوشد از آن‌ها برای کنترل بغداد بهره ببرد؛ رویکردی که به نوشته این گزارش احتمالاً شکست خواهد خورد.
این تحلیل می‌افزاید که رابطه پس از خروج باید کمتر بر امنیت متمرکز و بیشتر راهبردی باشد. واشنگتن می‌تواند کمک‌های دفاعی و همکاری ضدتروریستی، به‌ویژه در برابر بازگشت احتمالی داعش را ادامه دهد، اما اقتصاد می‌تواند اهمیت بیشتری پیدا کند. به نوشته این گزارش، ایالات متحده می‌تواند نفوذ خود را از طریق روابط تجاری به جای اشغال نظامی حفظ کند؛ رویکردی که با توافق چارچوب راهبردی سال ۲۰۰۸ میان دو کشور همسو است.
نظام دلاری؛ ابزار قدرتمند پس از خروج
این گزارش به سازوکار دلاری مورد استفاده با عراق اشاره می‌کند و می‌نویسد واشنگتن اخیراً از آن از طریق محدود کردن انتقال دلار فیزیکی به عراق استفاده کرده است؛ اقدامی که به گفته این تحلیل، پس از آنکه بغداد اقداماتی در زمینه کنترل‌های مالی، اصلاح بانکی و خلع سلاح گروه‌های مسلح انجام داد، کاهش یافت.
به نوشته این تحلیل، این سازوکار به آمریکا ابزاری قدرتمند پس از خروج می‌دهد: توانایی محدود کردن دسترسی به نظام مالی بین‌المللی، تحریم بانک‌ها و افراد، و اعمال فشار بر نهادهای عراقی برای جلوگیری از پول‌شویی، دور زدن تحریم‌ها و تأمین مالی گروه‌های مسلح.
با این حال، این گزارش تفاوتی میان حفاظت از سلامت نظام دلاری آمریکا و استفاده از دلار برای دیکته کردن تصمیمات سیاسی عراق قائل می‌شود. به نوشته این تحلیل، گزینه اول مشروع و پایدار است، اما گزینه دوم می‌تواند بغداد را به جست‌وجوی جایگزین‌هایی برای دلار تشویق کند. سیاست هوشمندانه‌تر، به نوشته این گزارش، دسترسی مشروط است: عراقی‌ها باید به معیارهای بین‌المللی شفافیت، اجرای مبارزه با پول‌شویی و پایبندی به تحریم‌ها پایبند باشند.
گروه‌های مسلح؛ پیچیده‌ترین پرونده
به نوشته این تحلیل، پیچیده‌ترین مسئله، گروه‌های مسلح متحد ایران هستند که بسیاری از عراقی‌ها آن‌ها را «مقاومت» می‌نامند. این گزارش توصیه می‌کند که ایالات متحده در مطالبه خلع سلاح فوری هر گروه باید احتیاط کند.
این تحلیل می‌افزاید که یک نکته وجود دارد که به نظر می‌رسد عراقی‌ها بر آن توافق دارند: گروه‌ها تا پس از ۳۰ سپتامبر شروع به تحویل سلاح به بغداد نخواهند کرد. این گزارش امیدوار است که سفارت آمریکا کاخ سفید را در جریان این موضوع نگه دارد تا «در ۱ اکتبر با طوفانی از توییت‌های خشمگین از خواب بیدار نشویم».
این تحلیل با اشاره به حضور سیاسی، پارلمانی، مالی و اجتماعی گروه‌ها می‌نویسد که تلاش برای نابودی همزمان آن‌ها می‌تواند جنگی داخلی به راه بیندازد که به انشقاق سیاسی، وخامت اقتصادی و مداخله ایران منجر شود.
به نوشته این گزارش، واشنگتن باید بر اصرار بر اینکه پیشرفت به سوی کنترل دولتی واقعی و برگشت‌ناپذیر باشد، در حالی که به بغداد اجازه می‌دهد سرعت و سازوکارها را تعیین کند، پافشاری کند.
این تحلیل می‌افزاید که خلع سلاح نیازمند شرایط مشخصی است و از ایرلند شمالی تا بوسنی، گذارهای موفق گروه‌های مسلح نیازمند سه عنصر بوده‌اند: دولت قوی، مشوق‌های سیاسی و اقتصادی، و خلع سلاح داوطلبانه. به نوشته این گزارش، عراق فاقد این شرایط است و خلع سلاح تحمیلی از بیرون می‌تواند جرقه درگیری داخلی باشد.
در بخش دیگری از این تحلیل، به پیشنهاد چند گروه مسلح برای انبار کردن سلاح‌های سنگین اشاره شده که بغداد آن را رد کرده است. این گزارش همچنین از پیشنهاد خلع سلاح پیشمرگه کرد صحبت می‌کند که بعید است واشنگتن از آن حمایت کند، زیرا قانون اساسی عراق به اقلیم کردستان اجازه می‌دهد نیروهای امنیتی داخلی خود را سازماندهی کند.
این تحلیل در پایان نتیجه می‌گیرد که عراق ۲۰۲۶ دیگر عراق ۲۰۱۱ نیست و نخبگان عراقی به‌طور فزاینده‌ای شراکت راهبردی با آمریکا را ضروری می‌دانند، در حالی که رقابت سیاسی از هویت‌محوری به رقابت بر سر تقویت فرصت‌های همکاری در سرمایه‌گذاری، فناوری و رفاه اقتصادی تغییر کرده است. به نوشته این گزارش، فرمول موفقیت‌آمیز رابطه دو کشور بر خروج نیروهای آمریکایی، احترام به حاکمیت عراق، همکاری دفاعی دوجانبه قوی، سرمایه‌گذاری مستقیم خارجی، نفوذ مالی آرام و اصلاح گروه‌های مسلح با رهبری عراقی استوار است.
