چهار سازمان و شبکه راستگرای افراطی خشونتطلب خطرناک در سوئد و جهان: عراقیها و سوریها در میان قربانیان
ایهاب مقبل
سالهای اخیر شاهد دگرگونی قابل توجهی در ماهیت افراطگرایی راستگرای خشونتآمیز بوده است. همزمان با افزایش حوادث خشونتآمیز و حملاتی که اقلیتها، مهاجران و دانشجویان را هدف قرار داده (از جمله قتل دانشجویان عرب و مسلمان در کشورهای غربی و حملات مرگبار درون مدارس)، سازمانهای نازی سنتی با ساختارهای مشخص، جای خود را به شبکههای دیجیتال فرامرزی دادهاند که جوانان و نوجوانان را از طریق رسانههای اجتماعی و اتاقهای گفتگو جذب میکنند. برخی از این محیطها ترکیبی از نازیسم جدید، پوچگرایی، بشریتستیزی، سادیسم و ترویج خشونت هستند.
نخست: جنبش مقاومت شمالی (NMR)
این سازمان که در دسامبر ۱۹۹۷ در سوئد تأسیس شد، یکی از برجستهترین تشکلهای نازی در کشورهای شمال اروپا محسوب میشود. برخلاف شبکههای دیجیتال جدید، NMR دارای تاریخچه طولانی از فعالیتهای سازمانی و میدانی، از جمله تظاهرات، جذب نیرو و فعالیت سیاسی محلی است. این جنبش ایدئولوژی نازی جدید مبتنی بر نژادپرستی، مخالفت با مهاجرت و رد فرهنگ چندگانه را ترویج میکند. در ژوئن ۲۰۲۴، وزارت خارجه آمریکا آن را به عنوان «سازمان تروریستی جهانی» معرفی کرد. اعضای این جنبش در موارد متعددی از جمله سرقت سلاح از ارتش سوئد (۱۹۹۸)، قتل یک روزنامهنگار (۱۹۹۹)، حملات به معترضان ضد نژادپرستی (۲۰۱۳) و بمبگذاری در مراکز پناهندگان (۲۰۱۶-۲۰۱۷) دست داشتهاند.
دوم: شبکه ۷۶۴
این شبکه در حدود سال ۲۰۲۱ در آمریکای شمالی ظهور کرد و از محیطهای الکترونیکی موسوم به «Com» نشأت گرفته است. این شبکه یک سازمان سنتی با عضویت ثابت نیست، بلکه مجموعهای از گروهها، حسابها و اتاقهای گفتگوی دائماً در حال تغییر است. محیط مرتبط با ۷۶۴ بر ترکیبی از پوچگرایی، بشریتستیزی، ترویج درد و خشونت استوار است. یکی از خطرناکترین ویژگیهای این شبکه، هدف قرار دادن کودکان، نوجوانان و افراد دارای ضعف روانی با استفاده از روشهای فریب و باجخواهی (از جمله باجخواهی جنسی) برای وادار کردن قربانیان به خودآزاری یا تولید محتوای تحقیرآمیز است. در سال ۲۰۲۵، دولت کانادا این شبکه را در فهرست نهادهای تروریستی قرار داد. فعالیتهای مرتبط با ۷۶۴ در سوئد نیز در سالهای اخیر افزایش یافته و عمدتاً از طریق افراد و گروههای الکترونیکی مرتبط با این شبکه بینالمللی ظهور کرده است.
سوم: «زندگیها مهم نیستند» (NLM)
این شبکه ارتباط نزدیکی با محیط ۷۶۴ دارد و محققان اغلب آن را شاخهای در هم تنیده با آن توصیف میکنند. این جریان بیشتر بر خشونت مستقیم، ضبط و انتشار آن در اینترنت متمرکز است. محتوای آن ترکیبی از پوچگرایی، سادیسم، بشریتستیزی، ترویج قتل و خشونت، همراه با تأثیراتی از نازیسم جدید و برخی جریانهای شتابگرایانه است. هدف در برخی موارد، نشر هرجومرج، وحشت و تحقیر و کسب شهرت درون گروهی است. فعالیتهای مرتبط با این شبکه نیز در سوئد، به ویژه در میان نوجوانان، مشاهده شده است.
چهارم: «فرقه دیوانگان قتل» (MMC)
این گروه که با نامهای MKU و MKY نیز شناخته میشود، ریشههای ایدئولوژیک نازی و شتابگرایانه واضحتری دارد. این گروه حدود سالهای ۲۰۱۷-۲۰۱۸ در شهر دنبرو اوکراین شکل گرفت و سپس به روسیه و سایر کشورها گسترش یافت. این گروه ترکیبی از نازیسم جدید، پوچگرایی و شتابگرایی خشونتآمیز را ترویج کرده و به نشر ترس و هرجومرج برای تسریع فروپاشی جامعه دعوت میکند. رهبران این گروه (مانند میخائیل چخیکویشویلی ملقب به «قصاب») به برنامهریزی برای حملات جمعی و تحریک به جنایتهای نفرت محکوم شدهاند. حملات متعددی (مانند تیراندازی در دبیرستان Antioch در سال ۲۰۲۵ و حمله با چاقو در اسکیشهر ترکیه) با الهام یا تحریک این گروه انجام شده است.
حضور این محیطها در سوئد و ارتباط با قربانیان عراقی و سوری
سوئد به عنوان یکی از کشورهای اروپایی است که فعالیت این گروهها در آن مشهود است. در سال ۲۰۲۶، یک مرد ۲۰ ساله در سوئد به اتهام عضویت در یک سازمان تروریستی مرتبط با MMC و تلاش برای جذب نیرو محکوم شد که نشاندهنده تلاش برای انتقال فعالیت از فضای مجازی به شبکههای محلی است.
فاجعه اوربرو (فوریه ۲۰۲۵): این شهر صحنه یکی از مرگبارترین تیراندازیهای جمعی در تاریخ سوئد بود که در یک مرکز آموزشی برای بزرگسالان رخ داد و منجر به کشته شدن ۱۰ نفر شد. قربانیان این حادثه عمدتاً مهاجرانی از جمله افرادی از اریتره، سومالی، ایران، بوسنی، عراق (عزیزه حامد امین حسن، ۶۸ ساله)، سوریه (سلیم اسکیف، ۲۸ ساله و بسام الشلح، ۴۸ ساله)، افغانستان و ایتالیا بودند.
حمله فاگِستا (اوت ۲۰۲۶): در ۲۱ اوت ۲۰۲۶، یک مرد ۱۸ ساله با شمشیر به مدرسه متوسطه «برینل» در شهر فاگِستا حمله کرد که منجر به کشته شدن یک دانشآموز ۱۷ ساله و زخمی شدن سه نفر دیگر شد. مهاجم که دانشآموز سابق این مدرسه بود، پیش از حمله تصاویری از سلاح و تجهیزات را در حساب تیکتاک خود منتشر کرده بود که حاوی محتوای تمجیدآمیز از حملات قبلی و قاتلان جمعی (از جمله آندرس برینگ برویک) بود.
نتیجهگیری
این چهار شبکه، مدلهای مختلف اما در هم تنیدهای از افراطگرایی خشونتآمیز راستگرا را نمایندگی میکنند که دگرگونی از سازمانهای سنتی به شبکههای دیجیتال غیرمتمرکز را نشان میدهند. در سوئد، حملات اخیر علیه مهاجران (از جمله عراقیها و سوریها) که عمدتاً در مدارس رخ داده، نگرانیهایی را درباره نفوذ این ایدئولوژیها و تبدیل شدن مدارس به اهداف آسیبپذیر ایجاد کرده است. با وجود تفاوتهای اساسی، وجه مشترک همه این گروهها، ترویج خشونت و استفاده از اینترنت برای فراتر رفتن از مرزهای جغرافیایی و جذب جوانان و نوجوانان است. پیچیدگی مقابله با این پدیده در این است که مرز میان تأثیرپذیرنده و تأثیرگذار، قربانی و مجرم، و سازمان و فرد الهامگرفته از تبلیغات آن، مبهم شده است.
