انتخاب یک ترکمان برای استانداری کرکوک؛ ابعاد و پیامدهای این رویداد
شهاب نورانیفر
در تاریخ 16 آوریل شورای استانی کرکوک طی تشکیل جلسهای با حضور 14 تن از اعضای این شورا، محمد سمعان را که یک شخصیت ترکمان در این استان بود، به عنوان استاندار جدید انتخاب کرد. انتخاب وی در حالی انجام شد که حزب دموکرات با با 2 نماینده خود در این جلسه حضور نیافت (منبع). کما اینکه نکته قابل توجه اینجا بود که ریبوار طه استاندار کرکوک و از اعضای اتحادیه میهنی که عملکرد موفقی هم در این استان داشت، مجبور به استعفا از این منصب شد و در مقابل هم یاووز حمید قائممقام استاندار که از ترکمانها بود، از این منصب استعفا داد تا منصب قائممقام استاندار این بار سهم اتحادیه میهنی باشد و در مقابل منصب استاندار به ترکمانها برسد و ریبوار طه هم اکنون به عنوان قائممقام استاندار به کار خود ادامه دهد. در مقابل هم عربها همچنان در قالب حزب تقدم به منصب ریاست شورای استانی ادامه خواهند داد. بر اساس این چرخش در مناصب، منصب استاندار یک سال به ترکمانها و یک سال بعد به عربها خواهد رسید.
شاید بتوان گفت بازندهترین فرد در این فرآیند، ریبوار طه استاندار فعلی کرکوک و از رهبران اتحادیه میهنی بود. وی در انتخابات مجلس در تمام عراق با 96 هزار رأی در صدر قرار گرفت اما برای حفظ منصب استانداری کرکوک، از نمایندگی مجلس استعفا داد و این در حالی بود که چهبسا اگر نماینده مجلس میشد، با توجه به تعداد آرای وی، ریاست فراکسیون اتحادیه میهنی را در اختیار میگرفت. اما اکنون هم نمایندگی مجلس را در اختیار ندارد و هم استاندار را؛ کما اینکه وی اعلام کرد که استعفا از این منصب بنابر خواست و اراده او انجام نشده است (منبع). همچنین برخی اعضای اتحادیه میهنی هم به این توافق راضی نبودند و حتی این امکان وجود داشت که جلسه را تحریم کنند (منبع)؛ بنابراین رضایت اتحادیه میهنی به این فرآیند با مخالفت درونی حزب مواجه بوده است که ممکن است بعدا به انشقاقاتی درونی منجر شود.
اما علت موافقت بافل طالبانی با این امر، در کنار اینکه بر اساس توافق هتل الرشید در بغداد با حلبوسی و ریان الکلدانی و با وساطت قیس الخزعلی بوده است (منبع)، تلاش بافل طالبانی برای جلب رضایت ترکیه از طریق اعطای این منصب به ترکمانها جهت دیدار با اردوغان و تلطیف هر چه بیشتر فضای روابط میان سلیمانیه و آنکارا هم میباشد (منبع). این اقدام بافل طالبانی را باید در همان راستای تلاش برای تنوع بخشیدن به متحدان خود و کاهش وابستگی به ایران تفسیر کرد؛ تلاشی که آغاز آن از سفر به واشنگتن در سپتامبر سال گذشته شروع شده بود (منبع) و موضوع عذرخواهی از کشورهای حاشیه خلیج فارس به دلیل حملات موشکی و پهپادی به آنها هم در سخنرانی اخیر وی در همین راستا بوده است (منبع).
در مقابل حزب دموکرات هم بزرگترین بازنده در میان جریانهای سیاسی مرتبط در این روند بود. میتوان گفت این حزب برای دومین بار در خصوص تکیه بر حمایتهای خارجی دچار سوء محاسبه شد زیرا در روزهای اخیر از سوی دو کشور متحد نزدیک خود یعنی ترکیه و آمریکا آسیب دید. بر این اساس آمریکا بر خلاف میل حزب دموکرات با ریاستجمهوری نزار آمیدی موافقت کرد و جاشوا هریس کاردار سفارت این کشور با آمیدی دیدار داشت (منبع)؛ کما اینکه ترکیه هم با هماهنگی اتحادیه میهنی یک استاندار ترکمان را در کرکوک بر این مسند نشاند. البته ممکن است که این امر به سود حزب دموکرات هم تمام شود؛ اگر بتواند به خوبی امتیاز دادن بافل طالبانی به ترکیه را به معنای خیانت وی به آرای کردهای کرکوک نشان دهد که بر این اساس ممکن است این اقدام طالبانی به حساب پیروزی حزب دموکرات در انتخابات شوراهای استانی و مجلس در کرکوک تمام شود.
در پایان باید به این مورد اشاره داشت که این دومین نفوذ مهم ترکیه در سطح اعطای مناصب مهم به ترکمانهای متحد این کشور در عراق از زمان تشکیل دولت سودانی است. مورد اول در این زمینه در زمان تشکیل دولت سودانی و اعطای پست وزارت دفاع از سوی اهل سنت به ثابت العباسی رخ داد و مورد دوم اکنون و با اعطای منصب استاندار کرکوک به محمد سمعان اتفاق افتاده است و این امر نشاندهنده افزایش حضور و نفوذ آنکارا در سیاست داخلی عراق است.
