«الزيدی با شما روبرو نمیشود… اما آمریکا این کار را خواهد کرد»؛ گفتگوی سلاح به شرایط جدید ختم شد؛ گروههای مسلح برای جلب افکار عمومی، بازی را به هم میریزند و ناگهان علیه «پ.ک.ک» موضع میگیرند
تمیم الحسن
به نظر میرسد یک هفته گفتگو با گروههای مسلحِ مصرّ بر حفظ سلاحشان به بنبست رسیده است. این گروهها به جای نزدیک شدن به یک راهحل برای پرونده سلاح، لایههای جدیدی از شروط را اضافه کردهاند. علیرغم اطمینانبخشی نیروهای شیعه مبنی بر اینکه اختلافات به درگیری داخلی منجر نخواهد شد، این مانع از آن نمیشود که در صورت ناتوانی بغداد در قانع کردن گروههای مسلح به عقبنشینی، ایالات متحده دست به کار شود.
منابع خصوصی فاش کردهاند که شروط مطرحشده توسط گروههای مخالف تحویل سلاح، پس از یک هفته گفتگو (به رهبری هادی العامری، نوری المالکی و محمد السودانی) مطرح شده است. بر اساس این منابع، آمریکا در حال بررسی پاسخ این گروههاست که قرار است تا ۳۰ سپتامبر سلاح خود را تحویل دهند. واشنگتن پیشتر با واگذاری قدرت به گروههای مسلح مخالفت کرده و نسبت به تحریم نهادهایی که این مسیر را مختل کنند، هشدار داده است.
«الزیدی با شما روبرو نمیشود… اما آمریکا این کار را خواهد کرد»
یکی از پژوهشگران مسائل سیاسی معتقد است که گزینههای گروههای مسلح در این زمان محدود شده است. به گفته وی، پیامی که نخستوزیر ارسال کرده، شاید از سوی گروهها اشتباه درک شده باشد. او تأکید میکند که موضع دولت عراق به معنای رها کردن گروههای مسلح نیست و دولت تلاش میکند تا پوشش سیاسی برای آنها فراهم کند تا از هدفگیری در امان بمانند. به گفته وی، تصمیم نهایی در دست واشنگتن است، نه بغداد. از نظر این پژوهشگر، رئیسجمهور آمریکا به دنبال یک پیروزی و دستاورد است و هرگونه هدفگیری یا تضعیف گروههای مسلح عراقی را میتواند به عنوان یک دستاورد در رویارویی با ایران به حساب آورد.
العامری: «هیچ رویارویی بین دولت و مقاومت وجود ندارد»
در میان این تشدید تنش، رهبران شیعه تلاش کردند تأکید کنند که اختلافات به درگیری داخلی منجر نخواهد شد. هادی العامری روز گذشته پس از شنیدهها درباره احتمال استفاده از زور در برابر گروههای مسلح، گفت که تضمین میدهد هیچ رویارویی بین دولت و مقاومت رخ نخواهد داد. العامری در یک رویداد سیاسی از «ساماندهی سلاح» سخن گفت؛ اصطلاحی که به نظر میرسد تلاشی برای کمرنگ کردن عبارت «خلع سلاح» باشد و آن را هدفی ملی و قانون اساسی برای ساختن دولتی قوی توصیف کرد.
از «خلع سلاح» تا «ساماندهی» آن
به تدریج، تحت فشارهای ایران، از ضربالاجل خلع سلاح در ۳۰ سپتامبر عقبنشینی شده است، در حالی که تاریخ خروج نیروهای آمریکایی همچنان در دستور کار باقی مانده است. در مقابل، گروههای مخالف تحویل سلاح، شروطی را مطرح کردهاند که فراتر از پرونده سلاح عراقی است. یکی از این گروهها (کتائب سید الشهداء) ۱۰ شرط را مطرح کرده که بر خروج کامل نیروهای آمریکایی (اقدامی که گروههای مسلح به امکان تحقق آن تردید دارند)، خروج پ.ک.ک، مخالفان ایرانی، انحلال پیشمرگه و خروج نیروهای ترکیه متمرکز است.
«هیچ مقاومتی به دولت شرط تحمیل نمیکند»
یک دیپلمات پیشین عراقی از اینکه گروههای مسلح به دولتی که باید تصمیمگیرنده باشد، شرط تحمیل میکنند، ابراز شگفتی کرده و میگوید که هیچ مقاومتی در جهان به دولت شرط تحمیل نمیکند. به گفته وی، این شروط نشاندهنده راهبرد ایران برای تبدیل عراق به صحنه عملیات نظامی، سیاسی و اقتصادی در رویارویی با آمریکاست و ابزار آن گروههای مسلح تندرو هستند. وی همچنین هشدار داده که احتمال رویارویی نظامی مجدد آمریکا با این گروهها وجود دارد.
«شکست پایگاههای مردمی»
یکی از تحلیلگران معتقد است که بحث درباره سلاح، مشکل عمیقتری را پنهان میکند: کاهش حمایت مردمی از گفتمان این گروهها. به گفته وی، گروههای مسلح با مطرح کردن پرونده پیشمرگه (که پوشش قانون اساسی دارد و متحد آمریکا محسوب میشود) و گروههای مخالف ایرانی و پ.ک.ک، به دنبال «مخلوط کردن بازی» برای جلب مشروعیت مردمی و انحراف اذهان از مسائل اصلی هستند. این تحلیلگر همچنین به تناقض موضع گروههای مسلح در قبال پ.ک.ک اشاره میکند که پیشتر از آن حمایت میکردند.
خطر رویارویی آشکار
این دیپلمات پیشین معتقد است که ادامه این رویکرد، اوضاع را پیچیدهتر میکند و به پیشرفت، شکوفایی و توسعه عراق منجر نخواهد شد. به گفته وی، برخی از این شروط، عملاً به معنای اعلام رویارویی با ترکیه است. وی با اشاره به حضور پ.ک.ک در سنجار (با هماهنگی گروههای مسلح) آن را تلاشی برای هژمونی ایران بر این منطقه در مسیر مرز عراق و سوریه میداند. وی هشدار میدهد که با این شروط، عراق با درگیریهای مستمر روبرو خواهد شد.
