داعش همچنان از طریق سلولهای کوچک میان عراق و سوریه تهدید ایجاد میکند
حامد احمد
گزارشی از سایت خبری (AW) و سایت میدل ایست آنلاین (MEO) به موفقیت نهادهای امنیتی اقلیم کردستان در خنثی کردن طرح داعش برای اجرای حملات در داخل اقلیم در اواسط سپتامبر پرداخته است. در این عملیات، ۲۲ عضو داعش در سلیمانیه و حلبچه بازداشت شدند که بیشترشان کرد بودند. این موضوع نشان میدهد داعش در تلاش است شبکهها و سلولهای محلی را به جای اتکا به شبهنظامیانی که از خارج منطقه میآیند، بازسازی کند. در همین حال، این عملیات نشان میدهد خطر داعش همچنان پابرجاست؛ گروهی که با پنهان شدن در مناطق دورافتاده و صعبالعبور، مسیرهای حرکت و قاچاق میان عراق و سوریه، و امکان فعالسازی مجدد شبکههای محلی قدیمی، به بقای خود ادامه میدهد.
گزارش اشاره میکند که نیروهای امنیتی اقلیم کردستان ۲۲ نفر را که به عضویت در داعش مظنون بودند، در استانهای سلیمانیه و حلبچه بازداشت کردند. در میان آنها، یک مسئول مذهبی برجسته ادعایی نیز حضور داشت. مقامات اعلام کردند این افراد پس از کشف طرحی برای اجرای سلسله حملاتی در داخل اقلیم در ماه سپتامبر جاری بازداشت شدند. این بازداشتها پس از مجموعهای از عملیات امنیتی در طول ۹۶ ساعت انجام شد که توسط اداره کل عملیات امنیتی اقلیم کردستان و با هماهنگی ادارههای امنیت سلیمانیه و حلبچه اجرا گردید، بر اساس بیانیهای که نهادهای امنیتی منتشر کردند.
بیانیه یادشده توضیح داد که نیروهای امنیتی موفق شدند دو گروه مسلح وابسته به داعش و همچنین شماری از عناصر سری را بازداشت کنند. آنها همچنین سلاحهای سنگین، متوسط و سبک، نارنجک دستی، دوربینهای نظامی و مقادیری مهمات ضبط کردند. در این بیانیه آمده است که اطلاعات اطلاعاتی جمعآوری شده در جریان تحقیقات نشان داد مظنونان در حال آمادهسازی برای اجرای چندین حمله در ماه سپتامبر بودند. در میان بازداشتشدگان، فردی موسوم به «امیر شریعت» حضور دارد که به گفته مقامات، جایگاهی دینی و رهبری در ساختار سلول داشته است. نیروهای امنیتی او را در اواخر شب شنبه در منطقه خورمال از توابع استان حلبچه بازداشت کردند، پس از آنکه هنگام عملیات محاصره محل استقرارش، هدف گلوله قرار گرفتند.
تمام ۲۲ بازداشتشده همچنان تحت نظارت قضایی در بازداشت به سر میبرند و بازپرسان به بررسی ساختار شبکه، فعالیتهای آن و مواد ضبطشده در جریان یورشها ادامه میدهند. مقامات تأکید کردند که ادله ضبطشده به اداره کل عملیات امنیتی و قاضی تحقیق مربوطه ارجاع شده است.
تهدیدهای داعش همچنان پابرجاست
گزارش اشاره میکند که این بازداشتها بر ادامه تهدیدی که داعش ایجاد میکند، تأکید دارد؛ حتی با وجود گذشت سالها از از دست دادن کنترل این گروه بر هرگونه سرزمین در داخل عراق. داعش به جای تلاش برای بازپسگیری سرزمینهای وسیع همانند گذشته، بهطور فزایندهای بر سلولهای پراکندهای تکیه میکند که در مناطق دورافتاده فعالیت میکنند و از پنهانکاری، سرعت حرکت و حملات غافلگیرانه برای حفظ موجودیت خود استفاده میکنند. این شیوه بهوضوح در سوریه برجسته شده است، جایی که شبهنظامیان داعش از فضاهای وسیع و دشواری نظارت بر منطقه بادیه سوریه برای سازماندهی مجدد نیروهای خود، پنهان شدن و اجرای حملات علیه اهداف نظامی و امنیتی، پیش از عقبنشینی دوباره، بهره بردهاند.
اتکای داعش به همین رویکرد، نگرانیهایی را در داخل اقلیم کردستان برانگیخته است؛ زیرا کشف دو گروه مسلح که در کنار عناصر سری فعالیت میکنند، نشاندهنده وجود شبکهای فراتر از یک سلول منفرد و منزوی است. همچنین توانایی داعش در ایجاد یا احیای شبکهها در منطقهای که سالها تحت تلاشهای متمرکز مبارزه با تروریسم بوده است، بر اهمیت شکافهای امنیتی محلی، ماهیت دشوار جغرافیایی و مسیرهای حرکتی که داعش به استفاده از آنها عادت دارد، تأکید میکند. داعش پیشتر نیز از مناطق سختالمراقبه در طول مرز عراق و سوریه، همراه با جادههای بیابانی و شبکههای قاچاق که انتقال عناصر و بازاستقرار آنها را تسهیل میکند، بهره برده است. این بدان معناست که کاهش فعالیت داعش در یک منطقه مشخص ممکن است بازتاب ناپدید شدن شبکههای آن نباشد، بلکه ممکن است نشاندهنده انتقال مرکز عملیات آن به منطقهای دیگر باشد. در سوریه، بادیه محیطی مناسب برای این شیوه فعالیت فراهم کرده است؛ به دلیل فضاهای وسیعی که نظارت بر آنها دشوار است، فراوانی مسیرهای بیابانی و امکان پنهان شدن و دور ماندن از مراکز شهری. از آنجا، سلولها توانستهاند بهطور ناگهانی ظاهر شوند، عملیات محدودی انجام دهند و سپس به مناطق اختفا بازگردند؛ راهبردی که هدف آن فرسایش نیروهای امنیتی و اثبات این است که داعش همچنان فعال است.
توضیح تکمیلی درباره اهمیت این تحولات:
این عملیات امنیتی در اقلیم کردستان نشاندهنده یک الگوی جدید در فعالیتهای داعش است. برخلاف سالهای ۲۰۱۴ تا ۲۰۱۷ که این گروه کنترل سرزمینی گستردهای در عراق و سوریه داشت و بهصورت ارتش منظم عمل میکرد، اکنون به یک سازمان چریکی زیرزمینی تبدیل شده که بر بقا، اختفا و حملات پراکنده متمرکز است.
نکته قابل توجه دیگر، ترکیب قومی بازداشتشدگان است. کرد بودن تمام ۲۲ نفر نشان میدهد داعش توانسته در میان جوامع محلی اقلیم کردستان نفوذ کند یا عناصری را جذب کند؛ موضوعی که میتواند برای نهادهای امنیتی اقلیم نگرانکننده باشد. این مسئله همچنین نشان میدهد که ریشهکن کردن کامل داعش تنها با عملیات نظامی ممکن نیست و نیازمند رویکردی چندوجهی شامل مبارزه با ریشههای افراطگرایی، بهبود شرایط اقتصادی و اجتماعی، و تقویت همکاریهای منطقهای میان عراق، سوریه و اقلیم کردستان است.
وجود «امیر شریعت» در میان بازداشتشدگان نیز نشان میدهد داعش همچنان به ساختار سلسلهمراتبی خود پایبند است و حتی در سلولهای کوچک نیز جایگاههای رهبری دینی و فرماندهی تعریفشدهای وجود دارد. این ساختار میتواند به بازپرسان در شناسایی شبکههای گستردهتر و ارتباطات فرامرزی کمک کند.
در نهایت، تجربه داعش در استفاده از مناطق مرزی میان عراق و سوریه، بهویژه بادیه سوریه، نشان میدهد که خلأهای امنیتی در این مناطق میتواند به پناهگاهی برای بازسازی شبکههای تروریستی تبدیل شود. بنابراین، هرگونه راهبرد بلندمدت برای مقابله با داعش باید بر کنترل مؤثر مرزها، رصد تحرکات در مناطق بیابانی و هماهنگی اطلاعاتی میان کشورهای منطقه متمرکز باشد.
