از پالمیرا تا مسجد اموی: سفر یک ستاره پیشین فیلمهای بزرگسال و سکوت در برابر جنایات گذشته

به گزارش مطالعات عراق، سفر اخیر آرمانا میلر، بازیگر پیشین فیلمهای بزرگسال اسپانیایی، به سوریه و بازدید او از مسجد اموی دمشق و شهر تاریخی پالمیرا، موجی از واکنشها را در فضای مجازی برانگیخته است. این سفر، در ظاهر یک رویداد گردشگری است، اما در بستر سوریهِ پس از اسد، به آزمونی برای سنجش معیارهای دوگانه در قبال زنان، آزادیهای فردی و مسئولیتپذیری در برابر جنایات گروههای تکفیری تبدیل شده است. پرسش اصلی این است: چگونه یک ستاره پیشین صنعت پورن میتواند آزادانه در اماکن مقدس و تاریخی دمشق بگردد، در حالی که هزاران زن سوری و ایزدی، قربانی تجاوز سیستماتیک همان گروههایی شدند که امروز بر سریر قدرت نشستهاند؟
یک: روایت رسمی سفر؛ ادعاها و تکذیبها
آرمانا میلر (با نام اصلی مارینا، متولد ۱۹۹۰ در مادرید)، که تا سال ۲۰۱۷ در صنعت فیلمهای بزرگسال فعالیت میکرد و پس از آن به نویسندگی، کنشگری فمینیستی و تولید محتوای سفر روی آورد، در روزهای اخیر تصاویری از سفر خود به سوریه را در اینستاگرام منتشر کرد . این تصاویر شامل بازدید از مسجد اموی دمشق، شهر باستانی بصری و ویرانههای پالمیرا بود. اما آنچه جنجال را برانگیخت، حضور او در پالمیرا در کنار محمد یاسین صالح، وزیر فرهنگ سوریه، و دیگر مقامات ارشد دولتی بود.

ادعاهایی در شبکههای اجتماعی منتشر شد که وزارت فرهنگ سوریه مبلغ ۲۳,۴۰۰ دلار برای این سفر—شامل پرواز درجه یک، اقامت هتل و حملونقل—هزینه کرده است. با این حال، پلتفرم حقیقتسنجی سوری «Verify-Sy» این ادعاها را گمراهکننده خواند و اعلام کرد که مقامات دولتی هرگونه دعوت رسمی یا ترتیبدهی این سفر را تکذیب کردهاند. بر اساس این بررسی، هیئت دولتی در حال بازدید از پالمیرا برای بررسی طرحهای توسعه بود و به طور اتفاقی با گروهی از گردشگران—از جمله میلر—روبهرو شد و بدون آگاهی از هویت یا پیشینه حرفهای او، به گرمی به آنها خوشآمد گفت . خود میلر نیز در گفتوگو با یک روزنامهنگار سوری تأیید کرد که سفر را با هزینه شخصی انجام داده و ادعای تأمین مالی دولتی را «اخبار جعلی» خواند .
دو: واکنشها؛ از انتقاد مذهبی تا پرسشهای سیاسی
واکنشها به این سفر، طیفی گسترده را در بر گرفت. برخی کاربران، حضور یک بازیگر پیشین فیلمهای پورن در مسجد اموی—یکی از مقدسترین اماکن اسلامی—را «نامناسب» خواندند و آن را نشانهای از بیتوجهی به حرمت اماکن مذهبی دانستند . برخی رسانههای فارسیزبان نیز با اشاره به اینکه بسیاری از مسلمانان، از جمله شیعیان، امکان سفر به سوریه را ندارند، این پرسش را مطرح کردند که چگونه مسجد اموی «محل حضور چهرههایی شده که برای حکومت سوریه از مسلمانان کمخطرتر هستند» .
اما لایه عمیقتر بحث، به مسئله «معیارهای دوگانه» بازمیگردد. منتقدان میپرسند چگونه دولتی که خود را حامی «آزادی» و «مدنیت» معرفی میکند، به روی یک ستاره پیشین پورن باز است، اما در برابر پروندههای سنگین تجاوز و بردگی جنسی گروههای تکفیری—که برخی از آنها اکنون در ساختار قدرت حضور دارند—سکوت اختیار کرده است.
سه: جنایات جبهه النصره و داعش علیه زنان؛ پروندهای که فراموش نمیشود
برای درک عمق این تناقض، باید به پروندههای مستند جنایات گروههای تکفیری علیه زنان در سوریه و عراق بازگشت. جبهه النصره (که بعدها به هیئت تحریر الشام تغییر نام داد و احمد الشرع، رئیسجمهور کنونی سوریه، از رهبران آن بود) در مناطق تحت کنترل خود، دست به جنایات سیستماتیک علیه زنان زد. گزارشها حاکی است که عناصر این گروه، زنان را ربوده، با مواد مخدر و ترکیبات شیمیایی بیهوش میکردند و آنها را در اختیار جنگجویان خارجی قرار میدادند. یک گزارش محلی از شمال سوریه، از «نظام بردگی جنسی» سخن گفت که در آن زنان ربودهشده پس از بیهوشی، به عنوان «غنائم جنگ» توزیع میشدند . در حادثهای مستند در سال ۲۰۱۳ در القصیر، یک دختر ۱۵ ساله مسیحی به نام مریم، توسط عناصر جبهه النصره ربوده و در طول ۱۵ روز، توسط ۱۵ مرد مختلف مورد تجاوز قرار گرفت و در نهایت به دلیل فشار روانی، خودکشی کرد.

داعش نیز پروندهای به مراتب سیاهتر دارد. بر اساس گزارش سازمان ملل، داعش پس از تسخیر مناطق ایزدینشین، زنان و دختران را برهنه کرده، آزمایش بکارت انجام میداد و آنها را در بازارها به عنوان برده جنسی به فروش میرساند. دختران جوانتر و زیباتر، قیمت بالاتری داشتند و به الرقه در سوریه فرستاده میشدند . یک زن ۲۰ ساله ایزدی، به دلیل امتناع از انجام یک عمل جنسی افراطی، زنده زنده سوزانده شد . دادگاههای آلمان و فرانسه در سالهای اخیر، چندین عضو داعش را به دلیل نسلکشی و جنایات علیه بشریت علیه زنان ایزدی محکوم کردهاند. در یکی از این پروندهها، یک زوج عراقی در مونیخ به دلیل خرید، بردگی و تجاوز به دو دختر ایزدی—یکی ۵-۶ ساله و دیگری ۱۲ ساله—محکوم شدند؛ مرد به حبس ابد و زن به ۹ سال و نیم حبس . دادگاه فرانسه نیز «صبری عصید» را به دلیل نسلکشی علیه ایزدیان و مشارکت در انتقال یک زن بردهشده و فرزندانش، محکوم کرد .
این جنایات، نه حوادثی پراکنده، بلکه بخشی از یک «سیاست سازمانیافته» بود. سازمان ملل تأکید کرده که خشونت جنسی توسط گروههای افراطی، «یک تاکتیک تروریستی» برای پیشبرد اهداف راهبردی و ایدئولوژیک آنهاست: از جذب جنگجو و تولید درآمد گرفته تا تروریزه کردن جوامع و پاکسازی قومی .
چهار: تناقض آشکار؛ آزادی برای یک ستاره پورن، سکوت برای قربانیان
اکنون پرسش اساسی این است: چگونه میتوان همزمان از «آزادی» و «مدنیت» سخن گفت و در برابر پروندههای سنگین و مسکوت تجاوز و بردگی جنسی سکوت کرد؟ آرمانا میلر، به عنوان یک شهروند خارجی، با هزینه شخصی به سوریه سفر کرده و از اماکن تاریخی بازدید کرده است. این حق یک گردشگر و یک رویداد طبیعی هرچند جنجالی است. اما تناقض در جایی آشکار میشود که همین حکومت، هیچ سازوکاری برای عدالتخواهی قربانیان جنایات گروههای تکفیری—اعم از ایزدی، مسیحی و مسلمان—فراهم نکرده است. زنان ایزدی که سالها در بردگی داعش بودند، هنوز نه تنها عدالت، بلکه حتی شناسایی سرنوشت عزیزانشان را مطالبه میکنند. زنان سوری که در زندانهای گروههای مسلح شکنجه شدهاند، صدایشان شنیده نمیشود.
سکوت در برابر این پروندهها، در حالی که یک ستاره پیشین پورن آزادانه در مسجد اموی عکس میگیرد، معنایی جز این ندارد: معیارهای اخلاقی و حقوقی، تابعی از مناسبات سیاسی هستند، نه وجدان انسانی.
نتیجهگیری
سفر آرمانا میلر به سوریه، در ظاهر یک حاشیه خبری است. اما در باطن، آینهای است که تناقضهای عمیقتر را نشان میدهد: حکومتی که خود را حامی آزادی میداند، اما در برابر جنایات سیستماتیک علیه زنان سکوت کرده است؛ رسانههایی که به حضور یک ستاره پورن در مسجد اعتراض میکنند، اما سالها جنایات گروههای تکفیری علیه زنان را نادیده گرفتهاند. پرسش اصلی این نیست که آیا میلر حق سفر به سوریه را داشت یا نه—او دارد. پرسش این است که چرا عدالت برای قربانیان واقعی، هنوز در انتظار است. تا زمانی که این پرسش بیپاسخ بماند، هر بحثی درباره «آزادی» و «مدنیت» در سوریه، ناقص و ریاکارانه خواهد بود.



