عراق در تیررس «حمله اقتصادی» آمریکا؛ الگویی برای هدف قرار دادن شرکای ایران
رویترز
گزارش تحلیلی رویترز به تهدیدهای اخیر آمریکا برای اعمال تحریمهای جدید (تحت عنوان «حمله اقتصادی») و حذف کشورهایی که با ایران تجارت میکنند از نظام مالی دلاری پرداخته و تأکید کرده است که عراق میتواند الگویی عملی برای اجرای این تهدیدات باشد. واشنگتن پیشتر بانکهای عراقی را به اتهام همکاری با تهران تحریم کرده، اما از اقداماتی که اقتصاد این متحد استراتژیک را نابود کند، خودداری کرده است. رئیسجمهور آمریکا هشدار داده که هرگونه حمایت اقتصادی از ایران عواقب شدیدی در پی خواهد داشت و شرکای تجاری اصلی ایران (چین، امارات، ترکیه، هند، پاکستان و عمان) را در معرض هدفگیری قرار میدهد.
چگونگی تأثیر آمریکا بر اقتصاد عراق
از زمان حمله به عراق در سال ۲۰۰۳، ایالات متحده کنترل عملی بر درآمدهای نفتی عراق از طریق فدرال رزرو نیویورک اعمال کرده و نفوذ استثنایی بر امور بغداد دارد. عراق با وجود روابط با هر دو طرف، ذخایری بیش از ۱۰۰ میلیارد دلار در آمریکا دارد و به خوشنیتی واشنگتن برای تداوم جریان درآمدهای نفتی وابسته است. آمریکا همچنین شبکههای قاچاق سوخت به ایران را هدف قرار داده است. جایگاه دلار در تجارت جهانی، دامنه نفوذ واشنگتن را گسترده میکند.
اقدامات قبلی آمریکا علیه عراق
آمریکا در آوریل گذشته ارسال محموله ۵۰۰ میلیون دلاری نقدی به عراق را متوقف و همکاریهای امنیتی را به حالت تعلیق درآورد. همچنین سیاستمداران عراقی را به تحریم در صورت پیوستن گروههای نزدیک به ایران به دولت تهدید کرده است. این فشارها هزینه معاملات با ایران را افزایش داده، اما روابط اقتصادی دو کشور را قطع نکرده است.
طبیعت روابط تجاری عراق و ایران
تجارت دو کشور در سال ۲۰۲۵ از ۱۰ میلیارد دلار فراتر رفت و پس از جنگ ۲۰۲۶ کاهش یافت. ایران از عراق به عنوان «ریه اقتصادی» و منبع ارز سخت استفاده میکند. عراق سالانه ۴ تا ۵ میلیارد دلار برای واردات گاز طبیعی از ایران پرداخت میکند که هرگونه اقدام جدید آمریکا میتواند این پرداختها را با خطر مواجه کند.
اثربخشی اقدامات جدید آمریکا
تحلیلگران معتقدند عراق همچنان مسیری مؤثر برای دور زدن تحریمهاست و با افزایش فشار، چالشهای بیشتری برای سیستم بانکی و مالی غیررسمی عراق ایجاد خواهد شد. رویکرد مبتنی بر مشوق (به جای مجازات) ممکن است مؤثرتر باشد. آمریکا همچنین نگران پیامدهای گستردهتر بر سیستم مالی جهانی است.
نقد پایانی:
گزارش رویترز به درستی به نفوذ مالی آمریکا بر عراق اشاره دارد، اما از یک واقعیت تاریخی غافل میشود: عراق پیش از آنکه به «همپیمان» ایران تبدیل شود، سالها هدف مستقیم حملات آمریکا بود. اشغال نظامی سال ۲۰۰۳، کشتار گسترده غیرنظامیان، ویرانی زیرساختها و تحریمهای طولانیمدت، حاکمیت ملی عراق را به شدت تضعیف کرد. این گزارش بدون اشاره به این پیشینه، عراق را صرفاً به عنوان «همپیمان ایران» معرفی میکند و فشارهای فعلی را ناشی از همین همپیمانی میداند. در حالی که سابقه تاریخی نشان میدهد که عراق همواره (چه پیش و چه پس از همپیمانی با ایران) در تیررس سیاستهای خصمانه آمریکا بوده است. این رویکرد یکجانبه، تحلیل را از عمق تاریخی تهی کرده و نقش پررنگ واشنگتن در تداوم بیثباتی و وابستگی عراق را نادیده میگیرد.
