پروازهای نجف–ایران دوباره برقرار شد: ۴۰ پرواز روزانه با معافیت آمریکا
پس از حدود یک هفته توقف، فرودگاه بین‌المللی نجف اشرف بار دیگر میزبان پروازهای شرکت‌های هواپیمایی ایرانی خواهد بود. دفتر اطلاع‌رسانی نخست‌وزیر عراق، علی فالح الزیدی، روز جمعه ۲ اکتبر ۲۰۲۶ اعلام کرد که با پیگیری‌های مستمر و گفت‌وگوی مستقیم با واشنگتن، معافیت لازم برای برقراری ۴۰ پرواز روزانه از و به مقصد نجف برای شرکت‌های ایرانی—به استثنای «ماهان ایر»—به دست آمده است .
زمینه توقف پروازها
این توقف از ۲۳ سپتامبر و در پی تصمیم وزارت خزانه‌داری آمریکا برای قرار دادن کل صنعت هوانوردی ایران در فهرست تحریم‌ها آغاز شد. پس از آن، فرودگاه بغداد و چند فرودگاه دیگر عراق پذیرش پروازهای ایرانی را متوقف کردند، هرچند نجف ابتدا مقاومت کرد و سپس ناچار به تعطیلی موقت شد . یک مقام عراقی توضیح داد که این توقف نه تصمیم رسمی دولت، بلکه ناشی از خودداری شرکت‌های خدمات زمینی خارجی از ترس تحریم‌های ثانویه بود .
مفاد توافق و استثناها
بر اساس توافق حاصل‌شده، ۴۰ پرواز روزانه بین نجف و شهرهای مختلف ایران برقرار می‌شود. شرکت ماهان ایر به دلیل تحریم‌های طولانی‌مدت آمریکا (از سال ۲۰۱۱ به اتهام حمایت از سپاه پاسداران) از این معافیت مستثنا شده است . همچنین گفته می‌شود معافیت آمریکا محدود به فرودگاه نجف است و پروازها باید از همین فرودگاه انجام شده و به آن بازگردند .
الزیدی در بیانیه خود تأکید کرد که «حرکت هوایی تنها جابه‌جایی بین دو فرودگاه نیست، بلکه پلی برای ارتباط میان ملت‌هاست» و از میان مسافران، بیماران در انتظار درمان، زائران عتبات و خانواده‌های در انتظار پیوند دوباره را برشمرد .
واکنش‌ها و پیامدهای سیاسی
جنبش نجباء که پیش‌تر تهدید به تحصن نامحدود در فرودگاه نجف کرده بود، از بازگشایی فرودگاه استقبال کرد و آن را «نتیجه تلاش‌های مسئولانه و برآمده از حاکمیت عراق» خواند. ناظم السعیدی، رئیس شورای اجرایی این جنبش، هشدار داد که در صورت تداوم «محاصره آمریکا» علیه فرودگاه‌های عراق، «ملت عراق در بازگشت به یک طوفان مردمی شدیدتر تردید نخواهد کرد» . عمار حکیم، رئیس جریان حکمت ملی، نیز خواستار بازگشایی تمام فرودگاه‌های عراق به روی پروازهای ایران شد و همبستگی خود را با تهران در برابر تحریم‌ها اعلام کرد .
از سوی دیگر، سفارت ایران در بغداد از نخست‌وزیر عراق برای حمایت از برقراری این پروازها تشکر کرد. پیش از این نیز سفیر عراق در تهران، یاسر الحجاج، از تلاش‌های مستمر برای از سرگیری پروازها خبر داده و تأکید کرده بود که بیش از ۱۰۰ هزار دانشجوی عراقی و شمار زیادی از بیماران و زائران از این مسیر استفاده می‌کنند.
اهمیت عملی
فرودگاه نجف پیش از توقف پروازها، روزانه میزبان حدود ۲۵ پرواز رفت و ۱۵ پرواز برگشت با جابه‌جایی حدود ۱۳ هزار مسافر بود. برقراری ۴۰ پرواز روزانه نه تنها ظرفیت سابق را احیا می‌کند، بلکه به گفته منابع، ممکن است به تدریج افزایش یابد. با این حال، مسئولان هوانوردی دو کشور در نشست مجازی خود جزئیات دقیق سهم شرکت‌ها، اسلات‌ها و روزهای پروازی را نهایی کردند .
جمع‌بندی
بازگشایی نجف، اگرچه یک راه‌حل موقت و محدود به یک فرودگاه است، اما از یک سو نشان‌دهنده انعطاف دیپلماسی عراق در معادله دشوار میان واشنگتن و تهران است و از سوی دیگر، فشاری را که گروه‌های مقاومت و جریان‌های سیاسی شیعه برای بازگشایی کامل فرودگاه‌های عراق به کار می‌بندند، آشکار می‌کند. پرسش باقی‌مانده این است که آیا این معافیت یک‌ماهه تمدید خواهد شد و آیا سایر فرودگاه‌ها—به‌ویژه بغداد—نیز به تدریج میزبان پروازهای ایرانی خواهند شد یا خیر.
