عراق پس از خروج نیروهای آمریکایی: پرچم‌سوزی، بمب‌های داعش و آزمون حاکمیت
پس از خروج رسمی نیروهای آمریکایی از عراق در ۳۰ سپتامبر ۲۰۲۶، بغداد در نخستین روزهای ماه اکتبر با مجموعه‌ای از رویدادهای متناقض روبه‌رو شد که تصویر پیچیده‌ای از «حاکمیت کامل» ترسیم می‌کند. از یک سو، دولت علی الزیدی از پایان مأموریت ائتلاف بین‌المللی به عنوان «روز سیادت» یاد می‌کند و از سوی دیگر، درگیری‌های پراکنده، بمب‌های به‌جامانده از داعش و تنش‌های دیپلماتیک، محدودیت‌های این حاکمیت را آشکار می‌سازند.
نخستین آزمون امنیتی: بمب‌های داعش همچنان می‌کشند
روز یکشنبه ۴ اکتبر، وزارت دفاع عراق اعلام کرد که در جریان عملیات جست‌وجو در صحرای راوه در جنوب استان نینوا، یک بمب به‌جامانده از داعش منفجر شد و دو سرباز عراقی کشته و دو تن دیگر زخمی شدند. این حادثه، که تنها چند روز پس از اعلام پایان مأموریت ائتلاف رخ داد، نشان می‌دهد خلأ امنیتی ناشی از خروج نیروهای خارجی به سرعت با تهدیدهای باقی‌مانده پر می‌شود. عراق در سال ۲۰۱۷ پیروزی بر داعش را اعلام کرد، اما هسته‌های خفته این گروه همچنان در بیابان‌ها و مناطق دورافتاده فعال هستند.
تنش دیپلماتیک: پرچم آمریکا در رژه «روز سیادت»
در جریان رژه‌ای که هیئت حشد الشعبی در ۱ اکتبر در بغداد برگزار کرد، خودروهای شرکت‌کننده از روی پرچم‌های آمریکا و اسرائیل عبور کردند. این اقدام که در چارچوب مراسم «روز سیادت» انجام شد، واکنش تندی در واشنگتن برانگیخت. الزیدی ناچار شد دستور تشکیل کمیته تحقیق و بازداشت متورطان را صادر کند. سخنگوی فرمانده کل نیروهای مسلح، سرتیپ صباح النعمان، روز یکشنبه اعلام کرد که «متورطان در اهانت به پرچم آمریکا بازداشت شده‌اند و هر کسی که مسئولیتش اثبات شود، طبق قوانین عراق و عرف دیپلماتیک محاکمه خواهد شد».
این حادثه دو واقعیت را همزمان آشکار می‌کند: از یک سو، گروه‌های مسلح حاضرند هنجارهای دیپلماتیک را به چالش بکشند؛ از سوی دیگر، دولت برای حفظ آبروی خود در قبال واشنگتن، مجبور به واکنش سریع و بازداشت متورطان می‌شود. این تنش، بازتاب معمای کهنه «انحصار سلاح» است که همچنان به عنوان یکی از پرونده‌های باز و حساس باقی مانده است.
گشایشی محدود: پروازهای نجف–ایران از سر گرفته شد
در میانه این تنش‌ها، یک خبر مثبت نیز منتشر شد. پس از حدود یک هفته توقف، پروازهای ایران و عراق از ۴ اکتبر از سر گرفته شد و فرودگاه نجف بار دیگر میزبان شرکت‌های هواپیمایی ایرانی شد. این گشایش پس از گفت‌وگوی مستقیم بغداد با وزارت خزانه‌داری آمریکا حاصل شد و بر اساس آن، ۴۰ پرواز روزانه به فرودگاه نجف مجاز شد—به استثنای شرکت «ماهان ایر». این توافق نشان می‌دهد که بغداد می‌کوشد در معادله دشوار میان واشنگتن و تهران، فضایی برای مانور خود حفظ کند.
سخنرانی الزیدی: روایت رسمی از «سیادت کامل»
همزمان با این رویدادها، الزیدی در سخنرانی روز ملی عراق (۳ اکتبر) تأکید کرد که «دولت عراق در ۳۰ سپتامبر ۲۰۲۶ سیادت خود را کامل کرد و امروز دولتی است که تصمیم خود را دارد، از زمین و آسمانش محافظت می‌کند و سلاح در آن تابع فرمانده کل است». او از «سیاست خارجی متوازن»، «تنوع اقتصادی»، «تقویت بخش خصوصی» و «مبارزه با فساد» به عنوان اولویت‌های دولت یاد کرد و از تأسیس «صندوق نسل‌ها» و اجرای «طریق التنمو» به عنوان پروژه‌های راهبردی نام برد.
نگاه تحلیلی: حاکمیت اعلامی در برابر حاکمیت واقعی
آنچه در هفته نخست پس از خروج نیروهای آمریکایی رخ داد، تصویری دوگانه ارائه می‌دهد. از یک سو، خروج نیروهای خارجی یک نقطه عطف نمادین است که دولت آن را «پایان اشغال» و «آغاز حاکمیت کامل» می‌نامد. از سوی دیگر، در همین هفته، دو سرباز با بمب داعش کشته می‌شوند، گروه‌های مسلح در رژه رسمی پرچم آمریکا را لگد می‌کنند و دولت ناچار به عذرخواهی عملی و بازداشت متورطان می‌شود.
حاکمیت واقعی تنها با خروج نیروهای خارجی به دست نمی‌آید؛ به توانایی دولت در کنترل سلاح، تأمین امنیت در مناطق دورافتاده، و مدیریت روابط خارجی متوازن بستگی دارد. آنچه در این هفته دیدیم، نشان می‌دهد که مسیر عراق به سوی حاکمیت کامل، هنوز طولانی و پر از سنگ‌لاخ است.
