نگاهی به جایگاه عراق در جنگ رمضان؛ از حمایت مقاومت از ایران تا تلاش دولت برای بیطرفی
شهاب نورانیفر
در تاریخ 28 فوریه سال جاری که جنگ آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران با ترور رهبر شهید امام خامنهای (قدس سره) آغاز شد، در همان روز آمریکاییها به مواضع کتائب حزبالله در جرف النصر حمله کردند. این وضعیت که شامل حمله صهیونیستها و آمریکاییها به نیروهای عراقی و نیز در ابعادی وسیعتر حمله به متحد مقاومت عراق یعنی ایران میشد، منجر به آغاز عملیات مقاومت عراق علیه مقرهای اشغالشده عراقی توسط آمریکاییها شد که شامل پایگاه ویکتوریا در فرودگاه بغداد، بخشهای نظامی سفارت آمریکا در عراق و نیز مقرهای نظامی آمریکاییها در اقلیم کردستان میشد. در مقابل دولت هم عمده مواضع خود را بر انتقاد از اقدامات مقاومت (منبع)، تلاش برای تفاوت میان مواضع حشد الشعبی و مقاومت (منبع) و تأکید بر انحصار تصمیم صلح و جنگ (منبع) متمرکز کرده بود. بر همین اساس در این یادداشت بررسی کوتاهی در خصوص عملکرد مقاومت عراق خواهیم داشت و سپس نگاهی هم به مواضع دولت و وضعیت آن خواهیم انداخت.
نگاهی به عملکرد مقاومت عراق در جنگ فعلی
بهطور کلی برای ارزیابی عملکرد مقاومت عراق شایسته است به این نکته اشاره داشته باشیم که در مجموع سه گروه مسلح شیعی کتائب حزبالله، کتائب سیدالشهدا و جنبش نجبا حضوری فعال داشتهاند. با این حال میتوان گفت گروههای دیگری مانند بدر هم در سطح پشتیبانی حضوری داشتهاند. بر همین اساس و به باور برخی ناظران تا حدودی میتوان این ادعا را مطرح کرد که تمام ظرفیت گروههای مسلح شیعی که با ایران ارتباط داشتهاند برای میدان نبرد به کار گرفته نشده است.
در خصوص عملیات مقاومت هم این عملیات را میتوان به سه دسته تقسیم کرد: الف-عملیات علیه مواضع آمریکاییها در عراق ب-عملیات علیه مواضع آمریکاییها در منطقه ج-عملیات علیه مواضع گروههای تجزیهطلب در اقلیم کردستان. برای نمونه سرایا اولیاء الدم که یکی از گروههای مقاومت است، آمار آن تا 22 روز از جنگ بدین شکل است:
مجموع عملیات: ۱۳۶
تعداد عملیات تجسس هوایی در خصوص سفارت آمریکا در بغداد: ۱ عملیات
حمله به پایگاههای آمریکا در اقلیم کردستان: ۵۵ عملیات (۵۳ عملیات پهپادی، ۲ عملیات موشکی)
حمله به پایگاه آمریکایی ویکتوریا در بغداد: ۳۱ عملیات (۲۵ عملیات پهپادی، ۶ عملیات موشکی)
حمله به اهداف آمریکایی در سوریه: ۱۱ عملیات (۹ عملیات پهپادی، ۲ عملیات موشکی)
حمله به اهداف آمریکایی در عربستان سعودی: ۱۱ عملیات پهپادی
حمله به اهداف آمریکایی در اردن: ۱۹ عملیات پهپادی
حمله به اهداف آمریکایی در کویت ۸ عملیات پهپادی (منبع).
این در حالی است که تا تاریخ 11 مارس هم مجموع عملیات تمام گروههای مقاومت 280 عملیات بوده است (منبع) و در روز شنبه 28 مارس هم مقاومت عدد قابل توجه 41 عملیات را انجام داده است (منبع).
بر همین اساس و با توجه به محدودیت امکانات این گروهها به دلیل عدم مشارکت بقیه گروههای مسلح شیعی، میتوان عملکرد مقاومت عراق را نسبتا خوب ارزیابی کرد. با این حال باید توجه داشت که مقاومتی که توانایی ضربه زدن به سامانه پیشرفته C-RAM در سفارت آمریکا را دارد، میتوان گفت که سلاحهایی را در اختیار دارد که میتواند سطح حملات را بیش از اینها افزایش دهد و چهبسا یکی از دلایل عدم استفاده از تمام امکانات مقاومت، تلاش برای تدریجی بودن سطح تصعید باشد.
نگاهی به عملکرد دولت عراق در جنگ فعلی
دولت عراق در این جنگ تمام تلاش خود را به کار بست تا موضعی بیطرف را اتخاذ کند و این موضع هم در راستای سیاست توازن دیپلماتیک از سوی دولت سودانی در مقابل ایران و آمریکاست و نیز دولت تلاش کرد تا عراق را از این جنگ دور نگهدارد. بر همین اساس و برای نمونه همزمان که دولت عراق به حشد الشعبی اختیار دفاع از خود را میدهد، کمیتهای مشترک را با آمریکا تشکیل میدهد که طی آن هماهنگی برای عدم حمله به حشد الشعبی صورت گیرد و این در حالی است که یکی از شروط آمریکاییها برای عدم حمله به حشد الشعبی، اعطای موقعیت نیروهای حشد و اطلاعات آن برای عدم حمله به این نیروها بوده است (منبع).
این بدان معناست که دولت عراق در راستای سیاست بیطرفی خود، همزمان که به حشد الشعبی که سازمانی نزدیک به ایران است حق دفاع از خود را میدهد، به آمریکا هم اطلاعات نیروها و فرماندهان حشد را در قالب این کمیته ممکن است بدهد و این امر ممکن است، کار آمریکاییها را در تحتنظر گرفتن فرماندهان حشد تسهیل نماید کما اینکه در قالب این کمیته به هر اقدام آمریکا علیه حشد الشعبی و گروههای مقاومت صبغهای قانونی میبخشد. این در حالی است که بخش دوم سیاست دولت عراق یعنی تلاش برای دور کردن جنگ هم نتوانست تا این کشور را از سایه جنگ بهطور کامل دور نگهدارد، هرچند باعث هم شد تا عراق وارد جنگی همهجانبه نشود و بدین ترتیب میتوان گفت که دولت سودانی در این راهبرد نسبتا ناموفق بوده است.
در مجموع عراق در این جنگ به دلیل تعارض میان محور آمریکا و محور مقاومت، عملا در وضعیتی قرار گرفته است که نه کاملا داخل در جنگ است و نه کاملا خارج از آن و یکی از علل این امر هم تلاش سیاستمداران این کشور برای ایجاد نوعی توازن در روابطشان با ایران و آمریکاست که باعث میشود عراق به بازیگری منفعل در این جنگ تبدیل شود.
