گزارش مغرضانه مؤسسه شورای خاورمیانه ساکن دوحه، نسبت به روابط ایران و عراق
مؤسسه «شورای خاورمیانه برای امور بینالملل» (مستقر در دوحه) در گزارشی به زبان انگلیسی به بررسی آینده عراق در پرتو مناقشه ایران در منطقه پرداخته است. این گزارش برپایه سیاهنمایی روابط ایران و عراق، بر تحولات اساسی در توانمندی منطقهای ایران، آینده روابط عراق با کشورهای حاشیه خلیجفارس و ایالات متحده، و نقش گروههای مسلح تمرکز دارد.
بر اساس این گزارش، جنگ ایران صرفاً یک بحران منطقهای نیست که از مرزهای عراق عبور کند، بلکه تأثیری عمیق در داخل این کشور دارد و خطرات مرتبط با تقسیمات قدرت، نظام سیاسی، حاکمیت و اتحادهای منطقهای را تشدید میکند. این تغییرات نتیجه جنگ به تنهایی نیست، بلکه پیش از ترور {آیتالله سید} علی خامنهای در ۲۸ فوریه و جنگ پس از آن، در درون محیط سیاسی عراق در حال وقوع بوده و جنگ روند آنها را تسریع کرده است.
گزارش میافزاید: ایران از جنگ ۲۰۰۳ آمریکا علیه عراق به عنوان برنده اصلی خارج شد و «کارگزاران» سیاسی و گروههای مسلح خود را در مجلس و وزارتخانهها کاشت. این وضعیت با تشکیل حشد الشعبی که ایران آن را به ابزاری برای استراتژی منطقهای خود تبدیل کرد، تقویت شد. با این حال، در سالهای اخیر وضعیت ایران در داخل عراق جنجالیتر شده و کشورهای خلیجفارس نیز رویکرد خود را نسبت به بغداد بازتنظیم کردهاند.
این گزارش تأکید میکند که جنگ اخیر عراق را به مدار خود کشید و بغداد خود را در معرض ضربات نظامی آمریکا دید که تصویر عراق را به عنوان میدانی برای رقابت دستورکارهای خارجی تثبیت کرد. پیامدهای اقتصادی نیز به همان اندازه شدید بوده است؛ اختلال در جریان نفت از طریق تنگه هرمز به درآمدهای نفتی عراق (بیش از ۹۰٪ بودجه) ضربه زده و توانایی دولت را برای تأمین مالی خدمات و حفظ قرارداد اجتماعی شکننده خود تهدید میکند.
به گفته این گزارش، جنگ اخیر کشورهای خلیجفارس را به سمت دیپلماسی قاطعتر در قبال بغداد سوق داد. برای رهبران عراقی نیز ایجاد توازن در سیاستشان دشوارتر شده است. بغداد پس از اکتبر ۲۰۲۳ سعی کرد با سیاست «عراق اول» خود را از مناقشات دور نگه دارد، اما با گسترش جنگ، مقامات عراقی خود را دوباره در حال راه رفتن بر «طناب کشیده» یافتند: از یک سو به رهبران ایران تسلیت میگویند، اما از فشار ایران برای ورود به جنگ سر باز میزنند؛ از نیروهای امنیتی برای حفاظت از اماکن دیپلماتیک و میادین نفتی استفاده میکنند و افسران ارشد نظامی و اطلاعاتی را برای اثبات عزم خود برکنار میکنند.
این گزارش در پایان میگوید: جنگ ایران این تنشها را حل نکرده، بلکه آنها را تشدید کرده است. سؤال اصلی اکنون این است که آیا بغداد قادر خواهد بود در این تلاطم ژئوپلیتیکی قوی، همزمان شبکههای متحد با ایران را کاهش دهد، شراکتهای خارجی خود را حفظ کند و حاکمیت دولت را بدون ایجاد شکاف داخلی یا تشدید خارجی تقویت نماید.
