پالایشگاههای نفتی در عراق ، بخش دوم: معرفی مابقی پالایشگاههای عراق
وضعیت فعلی صنعت پالایش عراق را میتوان ترکیبی از پالایشگاههای بزرگ فرسوده، پالایشگاههای متوسط و کوچک نوظهور، و برنامههای توسعهای آهسته توصیف کرد.
۱. تعداد و ظرفیت پالایشگاهها:
بر اساس گزارشهای وزارت نفت عراق و منابع بینالمللی مانند OPEC و EIA، پالایشگاههای عراق در سال ۲۰۲۴ را میتوان به سه دسته کلی تقسیم کرد:
-
پالایشگاههای بزرگ اصلی (۴ مورد): این پالایشگاهها زیر نظر وزارت نفت اداره میشوند.
-
پالایشگاه الدورا (بغداد): ظرفیت نامی حدود ۲۱۰,۰۰۰ بشکه در روز.
-
پالایشگاه بصره (شمال): ظرفیت نامی حدود ۱۴۰,۰۰۰ بشکه در روز.
-
پالایشگاه بیجی (صلاحالدین): ظرفیت نامی حدود ۱۱۰,۰۰۰ بشکه در روز.
-
پالایشگاه میسان (مندلی): ظرفیت نامی حدود ۵۰,۰۰۰ بشکه در روز.
-
-
پالایشگاههای محلی و کوچک (حدود ۲۰ تا ۳۰ مورد): این پالایشگاهها که توسط شرکتهای محلی یا دولتی اداره میشوند، عمدتاً در استانهای نفتخیز جنوبی و مرکزی مستقر هستند. ظرفیت هر کدام معمولاً بین ۱۰,۰۰۰ تا ۳۰,۰۰۰ بشکه در روز است. آمار دقیق آنها ثابت نیست و برخی ممکن است به طور دایم فعال نباشند. هدف اصلی آنها تأمین نیازهای محلی و کاهش فشار بر شبکه توزیع ملی است.
-
پالایشگاههای نیمهساز یا در دست توسعه: پروژههای بزرگی مانند پالایشگاه کربلا (۱۴۰,۰۰۰ بشکه در روز) و ناصریه (۱۵۰,۰۰۰ بشکه در روز) سالهاست در دست احداث هستند، اما تکمیل آنها با تاخیرهای متعدد مواجه شده است.
۲. معلومات تکمیلی و چالشها:
-
ظرفیت عملیاتی: به دلیل فرسودگی تجهیزات و مشکلات فنی، ظرفیت عملیاتی واقعی پالایشگاههای بزرگ اغلب بین ۵۰ تا ۷۰ درصد ظرفیت نامی آنهاست. این باعث میشود عراق علیرغم صادرات خام، مجبور به واردات بنزین، گازوئیل و نفتسفید برای تأمین نیاز داخلی باشد.
-
کیفیت فرآوردهها: بسیاری از پالایشگاههای قدیمی فاقد واحدهای ارتقای کیفیت پیشرفته (مانند کراکینگ کاتالیستی) هستند و در تولید سوختهای با استانداردهای زیستمحیطی بالا (مانند بنزین یورو ۴ یا ۵) مشکل دارند.
-
میدان نفتی کرکوک: این میدان تاریخی که از دهه ۱۹۳۰ استخراج از آن آغاز شد، به دلیل درگیریهای امنیتی و اختلافات سیاسی، ظرفیت تولید نوسانی داشته و نتوانسته به طور پایدار خوراک پالایشگاههای شمال را تأمین کند.
-
آینده: موفقیت پروژههای در دست احداث (کربلا و ناصریه) و نوسازی پالایشگاههای موجود، کلید خودکفایی عراق در فرآوردههای نفتی و کاهش وابستگی به واردات خواهد بود.
نتیجهگیری: عراق در سال ۲۰۲۴ با دارا بودن حدود ۴ پالایشگاه بزرگ اصلی و بیش از ۲۰ پالایشگاه محلی و کوچک، شبکه پالایشی متنوع اما فرسودهای دارد. این کشور برای تبدیل ثروت نفت خام به ارزش افزوده و تأمین نیازهای رو به رشد داخلی، نیازمند سرمایهگذاری عظیم و تسریع در پروژههای نیمهتمام است.
