حمله پهپادی به میدان گازی کورمور: ضربه‌ای به قلب شبکه برق اقلیم کردستان
به گزارش مطالعات عراق، میدان گازی کورمور در شهرستان جمجمال استان سلیمانیه، شامگاه یکشنبه ۸ نوامبر ۲۰۲۶ (۱۷ آبان ۱۴۰۵) هدف حمله پهپادی قرار گرفت؛ حمله‌ای که به گفته وزارت برق اقلیم کردستان، بین ۲۵۰۰ تا ۲۸۰۰ مگاوات از ظرفیت تولید برق این منطقه را از مدار خارج کرد و صادرات گاز به نیروگاه‌های اربیل، سلیمانیه، بازیان، جمجمال و دهوک را متوقف ساخت. این حادثه، اگرچه نخستین حمله به کورمور نیست، اما در شرایطی رخ می‌دهد که اقلیم کردستان با خلأ امنیتی پس از خروج نیروهای ائتلاف و تنش‌های درونی میان احزاب حاکم دست‌وپنجه نرم می‌کند و آسیب‌پذیری زیرساخت‌های حیاتی خود را بیش از پیش آشکار می‌سازد.
یک: جزئیات حمله و روایت‌های متفاوت
بر اساس گزارش‌های اولیه، این حمله حوالی ساعت ۲۳:۰۰ به وقت محلی (۲۰:۰۰ به وقت گرینویچ) و با اصابت به بخش گاز مایع (LPG) میدان انجام شد. یک منبع آگاه به کردستان۲۴ گفت که پهپاد به مخزن و لوله انتقال گاز اصابت کرده و آتش‌سوزی گسترده‌ای را به دنبال داشته است . خبرگزاری شین‌هوا به نقل از یک منبع دولتی اقلیم گزارش داد که سه پهپاد در این حمله مشارکت داشتند و فرق آتش‌نشانی برای مهار آتش مستقر شدند . در مقابل، رویترز به نقل از دو منبع در وزارت برق اقلیم، از حمله «یک پهپاد» به مخزن ذخیره گاز مایع خبر داد .
درباره مبدأ پرتاب پهپادها نیز روایت‌های متفاوتی مطرح شده است. چند منبع امنیتی و نظامی عراقی به کردستان۲۴ گفتند که پهپاد از محدوده شهرستان «طوزخورماتو» (یا خورماتو) در استان صلاح‌الدین، واقع در جنوب غربی میدان کورمور، پرتاب شده است . این منطقه از سال ۲۰۱۷ تحت کنترل نیروهای حشد الشعبی و نیروهای امنیتی عراق قرار دارد . تا لحظه تنظیم این گزارش، هیچ گروهی مسئولیت حمله را بر عهده نگرفته است.
دو: پیامدهای فوری بر شبکه برق و خدمات حیاتی
وزارت برق اقلیم کردستان در بیانیه‌ای اعلام کرد که توقف عرضه گاز به نیروگاه‌ها، بین ۲۵۰۰ تا ۲۸۰۰ مگاوات از ظرفیت شبکه را از بین برده است . امید احمد، سخنگوی این وزارتخانه، تأکید کرد که برای جلوگیری از خاموشی سراسری، نیروگاه‌های برق‌آبی سد دوکان و دربندیخان و همچنین نیروگاه‌های با سوخت جایگزین فعال شده‌اند تا برق مراکز حساس مانند بیمارستان‌ها و ایستگاه‌های آب تأمین شود .
شرکت «دانا گاز» اماراتی، اپراتور میدان، در بیانیه‌ای اعلام کرد که آتش‌سوزی مهار شده و هیچ‌یک از کارکنان آسیب ندیده‌اند، اما تولید گاز تا زمان ارزیابی خسارات متوقف باقی خواهد ماند . بر اساس گزارش‌ها، مخزن و واحد بارگیری تانکرهای گاز مایع این میدان که روزانه حدود ۱۴۰۰ تا ۱۵۰۰ تن گاز را در بیش از ۱۷۰ تانکر بارگیری می‌کند، هدف اصلی حمله بوده است .
سه: واکنش‌های رسمی و ابعاد سیاسی
علی الزیدی، نخست‌وزیر عراق، دستور تشکیل کمیته تحقیقات مشترک با مقامات اقلیم کردستان را صادر کرد و اطلاعات اولیه را حاکی از عدم تلفات جانی اعلام نمود . وزارت منابع طبیعی و وزارت برق اقلیم در بیانیه‌ای مشترک، این حمله را «اقدام تروریستی» خواندند و بر تلاش برای بازگرداندن سریع اوضاع به حالت عادی تأکید کردند .
در سطح بین‌المللی نیز واکنش‌ها سریع بود. تام باراک، فرستاده ویژه آمریکا در بغداد، این حمله را «تجاوز به مردم عراق» خواند و بر حمایت واشنگتن از تلاش‌های بغداد و اربیل برای شناسایی عاملان تأکید کرد . اتحادیه اروپا، فرانسه و بریتانیا نیز در بیانیه‌های جداگانه این حمله را محکوم کردند .
نکته قابل توجه، ابعاد سیاسی داخلی این حادثه است. یاسین رؤوف، نماینده اتحادیه میهنی کردستان در قاهره، با اشاره به تنش‌های درونی میان حزب دموکرات کردستان و اتحادیه میهنی بر سر تقسیم قدرت، پرسش‌هایی را درباره «مستفیدان» از این حمله مطرح کرد و آن را در چارچوب «تصفیه‌حساب‌های فراتر از مرزهای اقلیم» یا «فشار بر نیروهای سیاسی کردی در لحظه اختلاف داخلی» تفسیر کرد . این تحلیل، اگرچه اثبات‌نشده است، نشان می‌دهد که حادثه کورمور صرفاً یک مسئله فنی-امنیتی نیست، بلکه در معادلات سیاسی پیچیده اقلیم نیز تنیده شده است.
چهار: کورمور؛ زیرساختی حیاتی با سابقه‌ای طولانی از حملات
میدان گازی کورمور، واقع در شهرستان جمجمال استان سلیمانیه، بزرگترین میدان گازی غیرهمراه عراق و منبع اصلی تأمین گاز نیروگاه‌های تولید برق اقلیم کردستان است . بر اساس گزارش‌ها، گاز این میدان حدود ۷۰ تا ۸۰ درصد از نیاز برق اقلیم را پوشش می‌دهد و علاوه بر نیروگاه‌های اربیل، سلیمانیه، بازیان و جمجمال، به استان‌های کرکوک و نینوا نیز گاز عرضه می‌کند . اپراتور میدان، شرکت «دانا گاز» اماراتی و شرکای آن در کنسرسیوم «پرل پترولیوم» هستند .
این میدان در سال‌های اخیر بارها هدف حملات پهپادی و راکتی قرار گرفته است. بر اساس گزارش کردستان۲۴، تنها در سه سال گذشته ۱۵۱ حمله به میادین نفت و گاز اقلیم کردستان انجام شده است . آخرین حمله بزرگ به کورمور در نوامبر ۲۰۲۵ رخ داد که به توقف کامل تولید و قطع گسترده برق در اقلیم منجر شد . حمله کنونی، درست یک سال پس از آن حادثه، نشان می‌دهد که هیچ‌یک از اقدامات حفاظتی انجام‌شده نتوانسته است آسیب‌پذیری این زیرساخت راهبردی را برطرف کند.
پنج: پیامدهای راهبردی و چشم‌انداز
حمله به کورمور را می‌توان در سه سطح تحلیل کرد. سطح نخست، امنیت انرژی اقلیم است: وابستگی شدید شبکه برق اقلیم به یک میدان گازی واحد، آن را به هدفی آسیب‌پذیر تبدیل کرده است. هرگونه توقف طولانی‌مدت تولید، می‌تواند به بحران برق و نارضایتی عمومی منجر شود—به‌ویژه در آستانه فصل سرد سال. سطح دوم، خلأ امنیتی پس از خروج ائتلاف است: با خروج نیروهای رزمی آمریکا از عراق در سپتامبر ۲۰۲۶، حفاظت از زیرساخت‌های حیاتی اقلیم بیش از پیش به توان نیروهای محلی وابسته شده است؛ توانی که به نظر می‌رسد در برابر حملات پهپادی از ارتفاع پایین، آسیب‌پذیر است. سطح سوم، ابعاد سیاسی و منطقه‌ای است: تکرار حملات به کورمور، در شرایطی که اقلیم با تنش‌های درونی و اختلافات بغداد-اربیل بر سر بودجه و نفت دست‌وپنجه نرم می‌کند، می‌تواند به بی‌ثباتی سیاسی بیشتر منجر شود و اتهام‌زنی‌های متقابل میان احزاب کردی و گروه‌های نزدیک به ایران را تشدید کند.
نتیجه‌گیری
حمله پهپادی به کورمور، بار دیگر نشان داد که زیرساخت‌های انرژی اقلیم کردستان در معرض تهدیدی مستمر و تکرارشونده قرار دارند. اگرچه این حمله تلفات جانی نداشته و آتش مهار شده است، اما پیامدهای آن بر شبکه برق—کاهش ۲۵۰۰ تا ۲۸۰۰ مگاواتی—و توقف تولید گاز، یادآور آسیب‌پذیری ساختاری اقلیم در تأمین امنیت انرژی است. آنچه این حادثه را از یک «حادثه امنیتی» فراتر می‌برد، زمینه سیاسی آن است: در شرایطی که اقلیم با اختلافات درونی و فشارهای منطقه‌ای روبه‌روست، هر حمله به کورمور می‌تواند به ابزاری در دست بازیگران مختلف برای پیشبرد اهداف سیاسی تبدیل شود. پرسش اصلی این است: آیا بغداد و اربیل می‌توانند در تحقیقات مشترک، نه‌تنها عاملان این حمله را شناسایی کنند، بلکه به یک سازوکار پایدار برای حفاظت از زیرساخت‌های حیاتی اقلیم دست یابند؟ پاسخ به این پرسش، نه در بیانیه‌های محکومیت، بلکه در اقدامات عملی ماه‌های آینده مشخص خواهد شد.
