بازگشت حزب دموکرات به جلسات شورای کرکوک؛ ابعاد و دلایل آن
مطالعات عراق
کرکوک بار دیگر به یکی از مهمترین کانونهای تحولات سیاسی عراق تبدیل شده است؛ استانی که به دلیل موقعیت راهبردی، تنوع قومی و مذهبی و برخورداری از منابع عظیم نفتی، همواره فراتر از یک واحد اداری بوده و به یکی از اصلیترین میدانهای رقابت میان بغداد، اربیل و دیگر بازیگران سیاسی عراق تبدیل شده است. از این رو، هرگونه تحول در معادلات سیاسی کرکوک، معمولاً بازتابی فراتر از مرزهای این استان داشته و بر موازنه قدرت در سطح ملی نیز تأثیر میگذارد. در چنین فضایی، تصمیم اخیر حزب دموکرات کردستان برای بازگشت به جلسات شورای استانی کرکوک، یکی از مهمترین تحولات سیاسی ماههای اخیر به شمار میرود. این تصمیم به بحران سیاسیای پایان میدهد که از زمان انتخاب استاندار و رئیس شورای استانی کرکوک در نتیجه جلسه جنجالی هتل الرشید بغداد آغاز شده بود. این تحول همچنین همزمان با افزایش رایزنیهای سیاسی میان بغداد و اربیل، از جمله سفر رهبران سیاسی از دولت فدرال به اربیل .و سفر رهبران سیاسی از اربیل به بغداد رخ داده است. مجموعه تحولاتی که از آغاز مرحلهای تازه در مناسبات سیاسی میان طرفهای اصلی حکایت دارد و بازگشت حزب دموکرات به شورای استانی کرکوک را به رخدادی فراتر از یک تصمیم محلی تبدیل کرده است.
اختلافات در شوراى استانى كرکوک از كجا شروع شد؟
آغاز اين اختلافات را بايد از همان جلسه معروف هتل الرشيد بغداد عنوان كرد؛ جايىکه ائتلاف تقدم، اتحاديه ميهنى و جنبش بابليون با ميانجيگرى عصائب اهل حق كه با همه اين سه طرف روابط مثبتى داشت، فراكسيون اكثريت در شورای استانی کرکوک را تشكيل داده و در غياب حزب دموكرات، ائتلاف سياده و تركمانها، تصميم گرفتند تا استاندارى به شكلى چرخشى ابتدا به كردها و به طور مشخص اتحاديه ميهنى و سپس به تركمانها و پس از آن به عربها از ائتلاف تقدم برسد و اولين استاندار هم ريبوار طه از طرف اتحاديه ميهنى انتخاب شد (منبع). سپس در آوريل سال جارى با جذب تركمانها به اين ائتلاف، محمد سمعان آغا به عنوان استاندار كرکوک انتخاب شده و اداره اين استان پس از 100 سال به تركمانها رسيد.
مجموع اين تحولات باعث شده بود كه در تمام اين 2 سال اخير و پس از انتخابات شوراهاى استانى 2023 حزب دموكرات جلسات شوراى استانى را تحريم نمايد زيرا به باور اين حزب، انتخاب استاندار و رئيس شوراى استانى در جلسهای خارج از فضاى شوراى استانى كركوک و در بغداد صورت گرفته بود (منبع). اين در حالى است كه در انتخابات شوراهاى استانى، اتحاديه ميهنى 5 كرسى، ائتلاف تقدم به همراه متحدانش 5 كرسى و جنبش بابليون هم 1 كرسى به دست آورده بودند و با توجه به 16 كرسى مجموع شوراى استانى كرکوک، به راحتى اكثريت را تشكيل مىدادند (منبع). اكنون پس از تقريبا 2 سال حزب دموکرات کردستان در شورای استان کرکوک، روز سهشنبه ۲۸ ژوئیه اعلام کرد که به تحریم جلسات و نشستهای شورای استان پایان داده و بار دیگر در این جلسات حضور خواهد یافت. این حزب توضیح داد که این تصمیم پس از موافقت رهبری حزب و در پاسخ به درخواست فراکسیونهای سیاسی حاضر در شورای استان اتخاذ شده است (منبع).
ابعاد سياسى تصميم حزب دموكرات چيست؟
در واقع اين بازگشت به معناى شكست پروژه تحريم از سوى حزب دموكرات است؛ شكستى كه خود را در پروژه تحريم جلسات مجلس فدرال توسط فراكسيون اين حزب پس از انتخاب رئيسجمهور و پيروزى نزار آميدى نشان داده بود و در آنجا هم حزب دموكرات با پذيرش ضمنی واقعیت موجود، به جلسات مجلس بازگشت. همچنين اعلام شكست اين پروژه هم نظر مىرسد بىارتباط با سفر نچيروان بارزانى به بغداد و ديدار وى با رهبران مغضوب رسانهها و سیاستمداران اربیل يعنى قيس الخزعلى و محمد الحلبوسى و سپس سفر اخير حلبوسى به اربيل نباشد.
كما اينكه اين بازگشت به جلسات مجلس نمایندگان و شورای استانی در راستاى تلاش حزب دموكرات براى بهبودی روابط خود با بغداد پس از كاهش حمايت آمريكاى ترامپ از كردها به دليل رويكرد دولت فعلى واشنگتن براى تعامل با دولتهای مرکزی و نیز تداوم ناراحتى ترامپ از سران اقليم به دليل ادعاى عدم ارسال سلاح به اغتشاشگران در ايران و در نهايت مخالفت سران اقليم كردستان براى حمايت از طرح ورود زمينى كردها به خاک ايران در جریان جنگ 40 روزه اخیر باشد. همچنين پروژه تحريم در فضاى سياسى عراق بار ديگر نشان داد چندان پروژه مثمرثمری نیست زيرا پيش از اين هم سيد مقتدى صدر پس از نتايج انتخابات 2021 مجلس روى به تحريم آورد اما نه تنها اين طرح به باور برخى كارشناسان شكست خورد بلكه سازوكار سياسى عراق به روال خود ادامه داد؛ در كركوک نيز به همين شكل بود و تحربم اين جلسات نه تنها واقعيت كوكوک را تغير نداد بلكه وضعيت سياسى اين استان به شكل خود ادامه پيدا كرد.
