تحلیلی در مورد آتشبس دو هفتهای میان ایران و آمریکا
د.محمود الهاشمي
مدير مركز الاتحاد للدراسات الاستراتيجية .العراق
……………….
۱- آمریکا و اسرائیل در صبح روز (۲۸) فوریه سال جاری به ایران حمله کردند، در حالی که ایالات متحده در حال مذاکره با ایران بود؛ بنابراین، این مهاجم است که باید آغازگر آتشبس باشد، نه کشوری که مورد حمله قرار گرفته است.
۲- ایالات متحده زمانی که وارد جنگ میشود و شکست میخورد، معمولاً بدون نیاز به طرف سوم مذاکره میکند و اگر طرف سومی هم حضور داشته باشد، صرفاً در حد یک «دفتر» است؛ زیرا آمریکا خود را فراتر از آن میداند که نهادی بتواند پایبندی آن را تضمین کند. برای مثال، آیا «عمان» میتواند آمریکا را بهدلیل نقض مذاکرات و حمله به ایران مجازات کند؟ لذا وقتی که ترامپ و همچنین در مورد نتانیاهو برخی بندهای آتشبس را انکار میکند، همین وضعیت در مورد پاکستان نیز صادق است.
۳- ایالات متحده جز در صورت شکست در جنگ، وارد مذاکره نمیشود؛ زیرا مذاکره را صرفاً «مهلتی» برای عقبنشینی نیروهای خود میداند و پس از آن نیز تنها در چارچوب منافعش به مفاد توافق پایبند میماند. در غیر این صورت، چه میزان به توافق چارچوب راهبردی با عراق—که شامل ۲۰ بند است—پایبند بوده است؟
۴- ایالات متحده بهتدریج از منطقه خاورمیانه خارج خواهد شد؛ چنانکه ترامپ از دوره نخست ریاستجمهوری خود تأکید کرده بود که «خاورمیانه در اولویت ما نیست» و نیز گفته بود «به نفت منطقه نیازی نداریم»، در حالی که سند امنیت ملی پس از او نیز بر جهتگیری آمریکا بهسوی غرب (آمریکای لاتین) تأکید دارد.
۵- پس از اعلام آتشبس دو هفتهای میان ایران و آمریکا، نتانیاهو دریافت که آمریکا در جنگ شکست خورده و در حال عقبنشینی است و اهداف اعلامی آن علیه ایران محقق نشده است؛ بنابراین او در محیطی خصمانه نسبت به موجودیت خود «تنها» خواهد ماند.
۶- حمله نتانیاهو به لبنان پس از اعلام آتشبس، واکنشی است از این منظر که میخواهد نشان دهد قادر است بهتنهایی و بدون نیاز به آمریکا یا هر طرف دیگری بجنگد و تلاش میکند با تمرکز بر لبنان، از طریق تخریب مناطق غیرنظامی، تحریک دولت لبنان علیه حزبالله، ایجاد منطقه حائل و بازگرداندن شهرکنشینان شمال به مناطق خود، به دستاوردی دست یابد.
۷- نتانیاهو به این نتیجه رسیده است که با وجود کشاندن آمریکا به این جنگ، هیچ پیروزیای بر رقبای خود به دست نیاورده است؛ زیرا مقاومت در غزه همچنان در مواضع و تونلهای خود مستقر است و با همان شروط اولیه مذاکره میکند و همچنان کنترل غزه را در دست دارد. همچنین انصارالله در یمن همچنان بر دریا و گذرگاههای آبی تسلط دارد، مقاومت در عراق از نظر تسلیح، آموزش و آمادگی تقویت شده و تأثیرگذاری بیشتری بر تصمیمگیری در کشور یافته است، و حزبالله لبنان نیز از نظر توان، تسلیحات و نقشآفرینی در جنگ قدرتمندتر شده است. در مقابل، ایران با نظام، ارتش، تسلیحات و حمایت مردمی خود پابرجا مانده و از جنگ با موقعیتی برتر خارج شده و بر تنگه هرمز مسلط شده است.
۸- نتانیاهو قادر نیست ایالات متحده را دوباره به همراهی در جنگ بازگرداند؛ نخست به این دلیل که آمریکا در جنگ با ایران درگیر شده و توان ادامه جنگ فرسایشی را ندارد، و دوم آنکه ادامه این جنگ میتواند به زیان حزب جمهوریخواه حامی اسرائیل در برابر حزب دموکرات در انتخابات میاندورهای کنگره تمام شود؛ حزبی که جنگ با ایران را مورد انتقاد قرار داده و تأکید کرده است که «آمریکا بهجای دفاع از منافع خود، به نیابت از اسرائیل میجنگد».
۹- اسرائیل پس از حمله به لبنان—در حالی که لبنان به آتشبس پایبند بود و توقف درگیری را اعلام کرده بود—بهطور کامل حمایت بینالمللی خود را از دست داده و با موجی از محکومیتها از سوی کشورهای منطقه و جهان مواجه شده و در وضعیت انزوا قرار گرفته است.
۱۰- در صورت تداوم حملات اسرائیل به لبنان، احتمال بالایی وجود دارد که ایران بار دیگر وارد جنگ با اسرائیل شود، بدون آنکه از سوی هیچ طرفی مورد سرزنش قرار گیرد؛ زیرا لبنان در چارچوب نقاط دهگانه مذاکرات، بهعنوان بخشی از آتشبس گنجانده شده است—امری که پاکستانِ میانجی نیز آن را تأیید کرده است—و از سوی دیگر، همه محورهای مقاومت، از جمله ایران، در قالب یک اتاق عملیات مشترک عمل میکنند و پشتیبانی را متناسب با شرایط جنگ و پیامدهای آن ارائه میدهند.
۱۱- ایران بدون برقراری آتشبس در لبنان، وارد مذاکره با ایالات متحده نخواهد شد.
۱۲- اگر نتانیاهو از ایالات متحده بخواهد به جنگ بازگردد و ترامپ پاسخ دهد «این جنگ شماست، نه جنگ آمریکا»، سرنوشت او چه خواهد شد؟
۱۳- در آینده نزدیک، منطقه شاهد تحولات گستردهای خواهد بود و ایران نقش مهمی در شکلگیری نظم چندقطبی جدید ایفا خواهد کرد.
۱۴- برای اسرائیل دشوار خواهد بود که در محیطی خصمانه به حیات خود ادامه دهد، و این امر—چنانکه شواهد تاریخی نشان میدهد—میتواند آغاز زوال آن باشد.
