آسیاب سنگی؛ میراث نیاکان که در عراق در برابر زمان مقاومت میکند
علیرغم پیشرفت عظیم در وسایل تولید غذا، «آسیاب سنگی» همچنان جایگاه خود را به عنوان یکی از برجستهترین ابزارهای میراثی که دههها با زندگی عراقیها پیوند خورده است، حفظ کرده است. این ابزار پیش از ظهور آسیابهای مدرن، وسیله اصلی آسیاب کردن غلات و قهوه بود.
در بازارهای قدیمی کرکوک، آسیابهای سنگی هنوز توجه بازدیدکنندگان و علاقهمندان به میراث عامیانه را به خود جلب میکنند. آسیاب سنگی از دو سنگ دایرهای و ضخیم تشکیل شده است؛ سنگ پایینی ثابت و سنگ بالایی توسط یک دسته جانبی میچرخد.
ابومراد، صاحب یک فروشگاه ابزار میراثی در بازار کرکوک، میگوید آسیاب سنگی قبل از گسترش برق بخش اساسی زندگی خانوادههای عراقی بود. استقبال از آن هنوز توسط شهروندان و صاحبان رستورانهای سنتی به عنوان نمادی از هویت فرهنگی ادامه دارد.
دکتر عبدالکریم خلیفه، پژوهشگر میراث عامیانه، میگوید آسیاب سنگی یکی از قدیمیترین ابزارهای خانگی است. کاوشهای باستانشناسی در عراق نمونههای متعددی از آسیابهای سنگی متعلق به دوران باستان را کشف کردهاند. ساخت آسیابها به سنگهای سختی مانند بازالت، گرانیت و برخی سنگهای آهکی متکی بود.
در بازار «القوریة» برای فروش اشیای قدیمی، هنوز برخی آسیابهای سنگی به همراه ابزارهای خانگی دهههای گذشته به فروش میرسند. اگرچه آسیاب سنگی از دایره استفاده روزمره خارج شده است، اما همچنان در خانههای سنتی، مهمانسراهای عامیانه، موزهها و مراکز فرهنگی به عنوان نمادی از زندگی قدیم حضور دارد.
