کاهش حضور خارجی در عراق؛ پایگاه ویکتوری خالی شد و بعشیقه در مسیر تخلیه قرار گرفت
پایگاههای نظامی خارجی در عراق وارد مرحله جدیدی شدهاند. همزمان با خالی شدن پایگاه «ویکتوری» در نزدیکی فرودگاه بینالمللی بغداد از نیروهای آمریکایی، مذاکرات برای تخلیه پایگاه «بعشیقه» در استان نینوا، که در اختیار نیروهای ترکیه است، نیز ادامه دارد. مقامهای عراقی این روند را بخشی از تثبیت کنترل دولت بر مراکز نظامی و امنیتی کشور میدانند.
عبدالأمیر الشمری، مدیر دفتر فرمانده کل نیروهای مسلح عراق، اعلام کرد پایگاه ویکتوری در غرب بغداد کاملاً از حضور نیروهای آمریکایی خالی شده است. به گفته او، عراق تلاش خواهد کرد کمبود احتمالی توانمندیهای هوایی پس از خروج ائتلاف بینالمللی را جبران کند و پس از ۳۰ سپتامبر، هیچ نیروی رزمی یا پایگاه نظامی خارجی در عراق وجود نخواهد داشت. او همچنین گفت نیروهای عراقی کنترل کامل سنجار در نینوا را تثبیت خواهند کرد و گفتوگوهایی با گروههای مسلح و رهبران سیاسی برای ساماندهی وضعیت آنها در چارچوب سازمان حشد الشعبی در جریان است.
در مورد حضور ترکیه نیز الشمری گفت مذاکراتی برای تخلیه پایگاه بعشیقه یا «زلیکان» در نینوا در جریان است و انتظار میرود این روند طی ۶۰ روز انجام شود.
خروج نیروهای آمریکایی و خارجی از پایگاههای عراق از سال گذشته و در چارچوب توافق بغداد و واشنگتن در سپتامبر ۲۰۲۴ آغاز شد. این توافق پایان مأموریت نظامی ائتلاف در عراق را تا پایان سپتامبر ۲۰۲۵ پیشبینی کرده بود. کمیته نظامی عراق نیز در ژانویه سال جاری اعلام کرده بود تخلیه تمامی پایگاهها و مقرهای نظامی ائتلاف در عراق تکمیل شده و روابط دو کشور وارد مرحله همکاری امنیتی دوجانبه شده است.
با این حال، حضور برخی نیروها و هیئتهای خارجی در بغداد برای مدتی ادامه داشت. ناتو نیز تا مارس گذشته فعالیت میکرد و سپس به دلیل شرایط امنیتی منطقهای، اعضای هیئت خود را از بغداد به مقر این سازمان در ناپل ایتالیا منتقل کرد.
یک مقام ارشد وزارت کشور عراق گفت این نخستین بار است که میتوان با اطمینان گفت پایگاه ویکتوری بهطور کامل از نیروهای آمریکایی و خارجی خالی شده است. به گفته او، بیشتر نیروها، مشاوران، تیمهای فنی و پشتیبانی، کارشناسان ارتباطات و نیروهای لجستیکی به کشورهای دیگر منتقل شدهاند که بخش قابلتوجهی از آنها از طریق کویت عراق را ترک کردهاند. مقامهای عراقی نیز بهتدریج در حال تحویل گرفتن محلهایی هستند که پیشتر در اختیار نیروهای خارجی قرار داشتند.
پایگاه ویکتوری که در مجاورت فرودگاه بغداد قرار دارد، پس از سال ۲۰۰۳ به بزرگترین مجتمع نظامی آمریکا در عراق تبدیل شد و مرکز اصلی فرماندهی و کنترل نیروهای آمریکایی و ائتلاف بود. این مجموعه حدود ۴۰ کیلومتر مربع مساحت دارد و شامل ساختمانهای اصلی، محلهای فرود بالگرد، سامانههای پدافندی و مراکز مرتبط با عملیات، پشتیبانی، اطلاعات و نگهداری تجهیزات نظامی بوده است.
پایگاه بعشیقه
در خصوص پایگاه بعشیقه، سعد معن، رئیس اداره اطلاعرسانی امنیتی عراق، گفت تحویل این پایگاه بهصورت تدریجی و بر اساس سازوکار و جدول زمانی مورد توافق انجام خواهد شد. او این اقدام را بخشی از روند گستردهتر تقویت حاکمیت دولت دانست و گفت میان خروج نیروهای ترکیه و ترتیبات امنیتی در شمال عراق، بهویژه تثبیت حاکمیت قانون در سنجار و پایان حضور نظامی خارجی، ارتباط وجود دارد.
پایگاه بعشیقه در استان نینوا، حدود ۱۰ کیلومتری شهر بعشیقه و حدود ۳۰ کیلومتری شمالشرقی موصل قرار دارد و بر اساس گزارشهای مورد استناد، نزدیک به هزار نیروی ترک در آن مستقر بودهاند. این پایگاه در سال ۲۰۱۴ و پس از تصرف موصل توسط داعش ایجاد شد.
بر اساس گزارش، علی الزیدی، نخستوزیر عراق، و رجب طیب اردوغان، رئیسجمهور ترکیه، پس از دیدار در حاشیه نشست مجمع عمومی سازمان ملل، درباره تحویل پایگاه بعشیقه به دولت بغداد بر اساس یک جدول زمانی توافق کردهاند.
مسئله حاکمیت عراق
یاسر اسکندر، عضو کمیته امنیت و دفاع پارلمان عراق، خروج نیروهای آمریکایی و دیگر نیروهای خارجی، از جمله نیروهای ترکیه، و تحویل پایگاهها و مقرهای آنان را گامی مهم در مسیر تکمیل حاکمیت عراق دانست. او گفت دولت عراق و طرفهای خارجی به جدولهای زمانی توافقشده پایبند بودهاند و توافقهای بغداد با برخی طرفهای حزب کارگران کردستان نیز در پایان دادن به حضور نظامی ترکیه در شمال عراق مؤثر بوده است.
مجاشع التمیمی، پژوهشگر امور سیاسی، نیز معتقد است خروج نیروهای خارجی میتواند زمینه استدلال برای ادامه فعالیت مسلحانه خارج از چارچوب دولت را کاهش دهد. به گفته او، تخلیه پایگاههای راهبردی مانند ویکتوری، مبنای استدلال گروههایی را که حضور خارجی را دلیل ادامه فعالیت خود میدانند، تضعیف میکند.
او همچنین گفت طرف آمریکایی خواهان تعهد عراق به محدود شدن سلاح به دست دولت، همزمان با اجرای جدول پایان مأموریت ائتلاف است. در همین چارچوب، مقامهای عراقی طی دوره گذشته تلاش کردهاند ترتیبات امنیت داخلی و کنترل مرزها را تقویت کنند تا از بازگشت گروههایی مانند داعش جلوگیری شود.
