آخرین وضعیت خروج نیروهای آمریکایی از عراق تا ۲۹ سپتامبر ۲۰۲۶
مطالعات عراق
بر اساس اطلاعات موجود، خروج نیروهای آمریکایی از عراق در آستانه ضربالاجل ۳۰ سپتامبر ۲۰۲۶ به مراحل پایانی خود رسیده و مقامات دو طرف بر پایبندی به این زمانبندی تأکید کردهاند. این روند، که بر پایه توافق سپتامبر ۲۰۲۴ میان بغداد و واشنگتن برای پایان دادن به مأموریت نظامی ائتلاف بینالمللی طراحی شده بود، در دو مرحله اجرا شد.
مرحله اول و خروج از پایگاه عینالاسد
نخستین مرحله این طرح در ژانویه ۲۰۲۶ با خروج کامل نیروهای آمریکایی از پایگاه هوایی عینالاسد در استان انبار و تحویل آن به ارتش عراق به پایان رسید. این پایگاه که یکی از مهمترین مراکز حضور آمریکا در عراق بود، در سال ۲۰۲۰ نیز هدف حمله موشکی ایران قرار گرفته بود. پیش از این خروج، شمار نیروهای آمریکایی در عراق حدود ۲۵۰۰ نفر برآورد میشد که پس از خروج از عینالاسد، حضور آنان عمدتاً به اقلیم کردستان، پایگاهی نزدیک فرودگاه بغداد و منطقه سبز محدود شده بود.
آخرین تحولات پیش از ضربالاجل
در هفتههای منتهی به ۳۰ سپتامبر، گزارشهای متعددی از تسریع روند خروج و تحویل پایگاههای باقیمانده منتشر شد. سخنگوی فرمانده کل نیروهای مسلح عراق، سرتیپ صباح النعمان، اعلام کرد که خروج ائتلاف از اربیل آغاز شده و تا ۳۰ سپتامبر تکمیل خواهد شد و پس از آن «هیچ سرباز خارجی در هیچ نقطهای از عراق باقی نخواهد ماند». همچنین پایگاه «فیکتوریا» (النصر) در نزدیکی فرودگاه بغداد که دهها بار هدف حملات گروههای مسلح قرار گرفته بود، به طور کامل تخلیه شد. سرتیپ عبدالامیر الشمری، مدیر دفتر فرمانده کل نیروهای مسلح، نیز تأکید کرد که عراق هیچ پایگاه نظامی خارجی ندارد و مقر ائتلاف بینالمللی در ۳۰ سپتامبر بسته خواهد شد.
در همین چارچوب، رسانهها از جمله «الشرق الأوسط» گزارش دادند که «آخرین سربازان ائتلاف بینالمللی در مسیر خروج از عراق هستند» و بغداد آماده برگزاری «کنفرانس سیادت» برای اعلام رسمی این رویداد است. وزیر خارجه عراق، فؤاد حسین، نیز خروج نیروهای آمریکایی را تأیید کرد و اشاره کرد که هم واحدهای رزمی و هم نیروهای پشتیبانی لجستیکی کشور را ترک کردهاند.
تأکید آمریکا بر پایبندی به زمانبندی
وزارت خارجه آمریکا در پاسخ به استعلام رسانهها، بارها بر پایبندی واشنگتن به خروج نیروهایش تا ۳۰ سپتامبر تأکید کرد. یک سخنگوی این وزارتخانه در ۱۸ سپتامبر به «روداو» گفت: «ما بر اجرای خروج نیروهای نظامی آمریکا از عراق تا ۳۰ سپتامبر، مطابق با اعلام پایان رسمی عملیات “عزم راسخ”، متمرکز هستیم». این موضع در ۱۳ سپتامبر نیز از سوی «کردستان۲۴» تأیید شده بود. آمریکا این انتقال را بازتاب رشد توانمندی نیروهای عراقی از جمله پیشمرگه و آغاز مرحله جدیدی از روابط دوجانبه بر پایه احترام به حاکمیت و منافع مشترک توصیف کرده است.
ملاحظات و پیامدهای منطقهای
با وجود پیشرفت روند خروج، برخی نگرانیها بهویژه در اقلیم کردستان درباره پیامدهای این خروج مطرح شده است. مسرور بارزانی، نخستوزیر اقلیم کردستان، این خروج را در «توقیتی بسیار حساس» توصیف کرد. در مقابل، مقامات عراقی بر آمادگی کامل نیروهای امنیتی کشور برای تأمین امنیت پس از خروج تأکید کردهاند.
همچنین، موضوع خروج ائتلاف با پرونده انحصار سلاح در دست دولت عراق گره خورده بود. نخستوزیر علی الزیدی پیشتر بر ضرورت پایان یافتن حضور گروههای مسلح خارج از چارچوب دولت همزمان با خروج نیروهای خارجی تأکید کرده بود. با این حال، قاسم الاعرجی، مشاور امنیتی نخستوزیر، در روزهای منتهی به ضربالاجل اعلام کرد که «هیچ مهلت مشخصی» برای تکمیل روند انحصار سلاح وجود ندارد و گفتوگوها با گروههای مسلح در فضایی مثبت ادامه دارد.
جمعبندی
تا تاریخ ۲۹ سپتامبر ۲۰۲۶، تمام نشانهها حاکی از آن است که خروج نیروهای آمریکایی و ائتلاف بینالمللی از عراق در چارچوب زمانبندی مورد توافق به پایان رسیده یا در آستانه پایان است. بغداد این رویداد را «روز سیادت» و آغاز مرحله جدیدی از روابط دوجانبه با واشنگتن میداند، در حالی که واشنگتن نیز بر تعهد خود به خروج کامل تأکید کرده است. آنچه پس از ۳۰ سپتامبر باقی میماند، پرسش درباره ماهیت روابط امنیتی آینده و سرنوشت گروههای مسلح در عراق است که همچنان یکی از پروندههای باز و حساس این کشور به شمار میرود.
